Jean-Claude Mourlevat - Een geheim met een geurtje

Daar zit een luchtje aan

Een nieuw avontuur met in de hoofdrol de sympathieke egel Jefferson. Wie mij volgt, herinnert zich mijn besprekingen van de eerste twee delen van deze ontzettend leuke en vooral goed geschreven misdaadverhalen van de Fransman Jean-Claude Mourlevat (Jefferson en Een verdwijning met een staartje). Vergis je niet: deze boeken waarin sprekende dieren zich gedragen als mensen zijn bepaald niet kinderachtig. Mourlevat (1952) verstaat de kunst van het vertellen, is stilistisch een begaafd auteur. Met zijn scherpe observaties en snijdende humor weet hij je vanaf de eerste bladzijde te boeien en dat is in dit derde deel, Een geheim met een geurtje, niet anders.

Net als in de eerste twee boeken hangt de schrijver zijn verhaal op aan een maatschappelijke wantoestand, in dit geval de werkzaamheden van het afvalverwerkende bedrijf Respeco waaraan letterlijk en figuurlijk een geurtje hangt. De beheerder houdt er blijkbaar dubieuze praktijken op na met verwoestende gevolgen voor het milieu. Hij deinst er niet voor terug pottenkijkers en tegenstanders naar het leven te staan en dat ervaart de kat Emiel van Dam die ijskoud en bewusteloos in een dik pak sneeuw wordt gevonden door Jefferson en diens kameraad Gijsbert, het varken. Het is de start van een uiterst onderhoudende geschiedenis waarin de twee vrienden opnieuw hun speurkwaliteiten kunnen aanwenden. De vraag is: wat doet de fotograaf Emiel in de sneeuw? En daarbij komt: wie heeft zijn camera gestolen en vooral ook: waarom?

De moeite waard voor lezers in de onderbouw.

Mourlevat, J. (2024). Een geheim met een geurtje. Oorspronkelijke titel: Jefferson se fâche. Vertaald uit het Frans door Lies Lavrijsen.Tielt: Uitgeverij Lannoo nv. Isbn 978 94 014 3446 1 € 16,99, 239 blz.

Marita de Sterck - Harde hand

Mira, studente archeologie, heeft een afspraak met het asiel waar ze vrijwilligerswerk doet. Ze krijgt er de persoonlijke zorg over een sterk getraumatiseerde hond. Eerdere adoptiepogingen liepen op niets uit met zelfs een bijtincident tot gevolg. Mira mag Turbo, zoals de hond heet, mee naar huis nemen ook al denkt haar collega Tom er het zijne van. Dat is niet voor niets. Turbo was destijds door een natuurinspecteur meer dood dan levend gevonden in het bos, sterk vermagerd, gewond en vastgebonden aan een boom. Zeer vermoedelijk afgedankt door een brute jager. Maar Mira is duidelijk: 

‘Zelfs de moeilijkste hond verdient een warme thuis (…).’ (p.8)

Mira heeft een zwak voor het dier dat graag in haar gezelschap is. Ze hoort mensen in haar omgeving wel vaker zeggen dat Turbo en zij soulmates zijn, verwante zielen.

‘Voor deze hond zou ik vechten.’ (p. 8)

De verwantschap is, gelet op Mira’s eigen verleden, niet zo vreemd.  Mira heeft een tragisch verleden en ze is, begin twintig, nog altijd niet vrij van angsten. Zo blijkt Mira een schuilnaam voor Sara, haar werkelijke naam.

Turbo kan slecht alleen zijn en het helpt daarom dat Mira een baan vindt als thuiswerker. Ze wordt freelancejournalist bij een streekkrant waar zij met haar ervaring in het dierenasiel stukjes schrijft over honden. Interviews met jagers gaan haar wellicht helpen degene te vinden die Turbo heeft mishandeld. Want dat is haar doel. Het opsporen van de dierenbeul die Turbo heeft mishandeld, hem confronteren met zijn daden.

In een tweede verhaallijn maken we kennis met Stan, een oude jager, die er barbaarse opvattingen op nahoudt als het gaat om de opvoeding van zijn nog jonge hond Barka. Het is de lezer al snel duidelijk dat Barka en Turbo dezelfde hond zijn.

Langzaam maar zeker groeit de geschiedenis naar een climax waarvan ik het einde uiteraard niet verklap.

De schrijfster wisselt voortdurend van perspectief en zo wordt het mogelijk dat je inzicht krijgt in het gedachtengoed van beide hoofdpersonen, Mira en Stan. De mishandeling van de hond kan bij niemand op genade rekenen, maar de lezer komt er wel achter dat de jager flinke deuken opliep gedurende zijn jonge jaren, dat hij echte liefde nooit heeft ervaren. Stukje bij beetje geeft De Sterck eveneens informatie prijs over de nare ervaringen die Mira had in haar jeugd en het is knap hoe zij de therapeutische wisselwerking beschrijft tussen de vrouw en haar hond, alle twee flink beschadigd geraakt door het leven.

Een knap geconstrueerde psychologische roman geschreven in dat bloemrijke authentieke Vlaamse taalgebruik van Marita de Sterck (Antwerpen, 16 augustus 1955) zoals we dat ook kennen uit haar eerdere verhalen als De hondeneters (2009) en Valavond (2014). Een verhaal dat nog lang in je hoofd blijft zitten, niet in de laatste plaats ook dankzij de illustratie op de voorzijde van de cover van het boek.

De Sterck, M. (2023) Harde hand. Amsterdam - Antwerpen: Em. Querido’s Uitgeverij. Isbn 978 90 451 2873 3 € 17,99, 181 blz

Jean-Claude Mourlevat - Jefferson

‘In het land waar dit verhaal zich afspeelt, wonen dieren die rechtop lopen, praten, naar de bibliotheek gaan, verliefd worden, elkaar berichtjes sturen en naar de kapper gaan. Het buurland wordt bewoond door mensen, de intelligentste van alle dieren.’ (p. 5)

Aldus de inleiding op een alleraardigst verhaal van de Fransman Jean-Claude Mourlevat.

Een korte samenvatting

De jonge, sympathieke egel Jefferson ten Bosch van Berckebeek geniet van een zorgeloos leven. Een bezoek aan de kapper – een das - voor de periodieke knipbeurt van zijn kuif zet zijn leven volledig op zijn kop. Aangekomen in kapsalon De Scherpe Schaar vindt hij de kapper languit op de grond. Dood, met een schaar in zijn borst. De enige getuige mevrouw Kristiansen, een hysterische geit, beschuldigt Jefferson van de moord.

In paniek gaat Jefferson er vandoor. Gelukkig kan hij rekenen op de onvoorwaardelijke steun van zijn beste vriend, het varken Gijsbert. Die overtuigt hem om niet bij de pakken neer te gaan zitten. Terwijl de kranten groots uitpakken over de moord op meneer Edgar de das en de politie koortsachtig op zoek is naar de moordenaar duikt Jefferson onder in een hut in een afgelegen hoek van het bos. Via Karolien, leerling-kapster en nichtje van Edgar, trekken de twee vrienden een spoor na dat leidt naar Stedeburg, een stad in het land van de mensen waar Edgar om vooralsnog onduidelijke redenen wekelijks enkele dagen verbleef. In de hoop de echte dader te kunnen ontmaskeren sluiten de twee vrienden zich aan bij een groepsreis naar de mensenstad. Daar aangekomen doen ze na enig speurwerk een gruwelijke ontdekking.

 Dit verhaal heeft werkelijk alles. Het is een boek om helemaal in op te gaan, spannend, origineel, vlot geschreven en doordrenkt met veel humor. De plot is sterk, wensvervullend, maar geeft je als lezer wel stof tot nadenken.

Mourlevat won met Jefferson de Astrid-Lindgren Memorial Prize, een belangrijke prijs voor jeugdliteratuur, ook wel de Nobelprijs voor Kinderliteratuur genoemd. In ons taalgebied werd deze prestigieuze prijs eerder gewonnen door Guus Kuijer en Bart Moeyaert in respectievelijk 20212 en 2019.

Uit het juryrapport: ‘Jean-Claude Mourlevat vernieuwt het traditionele sprookje op briljante wijze, met aandacht voor zowel gruwel als schoonheid… Hij behandelt grote thema’s als liefde, gemis, kwetsbaarheid en vriendschap in een zorgvuldige, maar tegelijk dromerige taal.’

Een absolute aanrader voor jonge leerlingen in de onderbouw, maar zeker ook onweerstaanbaar voor de wat oudere lezers.

 

Mourlevat, J. (2022) Jefferson. Oorspronkelijke titel: Jefferson. Vertaald door Lies Lavrijsen en Els Dumez-Blocken. Amsterdam: Uitgeverij Lannoo nv. Isbn  978 94 014 8496 1 € 16,99, 237 blz.