Robin Raven - De lotus en de waringinboom

Een innerlijke tweestrijd

Robin Raven (1962) heeft de smaak te pakken. In een gestaag tempo bouwt hij aan een authentiek oeuvre waarin hij zijn roots niet verloochent. In De lotus en de waringinboom neemt hij de lezer mee naar het land van zijn Indische ouders in het jaar 1948.

Jaap Klein (12) reist met zijn moeder zijn vader achterna naar Java. Jaaps vader heeft daar een belangrijke baan op een suikerplantage. En ook al heeft Soekarno drie jaar eerder de onafhankelijkheid uitgeroepen, Indonesië is volgens de heer Klein nog steeds Nederlands-Indië.

Jaap is onder de indruk. De natuur, de cultuur, het eten … Tegelijkertijd gebeuren er dingen die hij niet begrijpt. Hij is beland in een samenleving waarin ongelijkheid vanzelfsprekend is. Een klassenstelsel met de blanke man aan de top die weigert de koloniale macht uit handen te geven. Onderaan de maatschappelijke ladder bungelt het Indonesische werkvolk. Daartussen laveren behoedzaam de Indo’s, mensen van gemengde afkomst. Zoals Gus, zoon van een Indonesische moeder. Hoewel Jaap niet met hem mag omgaan, wordt Gus zijn beste vriend.

Door de ogen van Jaap voel je zijn twijfels groeien en de spanning toenemen. Jaap wordt ook nog eens verliefd op een prachtig Indonesisch meisje dat woont in de kampong. Hun bijna mystieke ontmoetingen bij de magische waringinboom, de boom met de hangende luchtwortels en de glanzende bladeren, brengen Jaap in een innerlijke tweestrijd. Gevoed ook door de verhalen van de plantagearts, meneer Quist, verruimt zijn blik, groeit het besef dat er meer is dan de rationele, koloniale en gewelddadige wereld van zijn vader.

 

We kennen Robin Raven als een begaafd verteller. Maar dit verhaal is echt next level. Werkelijk alles klopt in deze gelaagde geschiedenis. Een fascinerende jeugdroman waarin de schrijver zonder belerend over te komen onze koloniale geschiedenis op fenomenale wijze invoelbaar maakt door de ogen van een kind. Echt grote klasse!

Voor lezers van twaalf jaar en ouder.

Raven, R. (2026). De lotus en de waringinboom. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat b.v. Isbn 978 90 477 1857 4 € 15,99, 261 blz.

Jason Reynolds - Sunny

Loslaten voor een nieuwe start

Sunny is een nieuw verhaal in de zogeheten Track-serie van de Amerikaan Jason Reynolds. Eerder verschenen Ghost en Patina.

Ghost, Patina, Sunny en Lu maken deel uit van hetzelfde hardloopteam. Het zijn talentvolle, jonge  atleten die met hun team de Olympische Jeugdspelen kunnen behalen. Hun coach is zeer gedreven en hij wil evenals Sunny’s vader het liefst dat Sunny wint. Maar Sunny heeft er geen plezier meer in. Hij draagt een geheim bij zich dat hem langzaam opvreet. Het heeft te maken met zijn moeder die stierf tijdens zijn geboorte. Sunny voelt zichzelf een moordenaar.

‘Vruchtwaterembolie’. (…) Als je het in baringstaal vertaalt betekent het: ‘de dood van mijn moeder’. Het betekent dat haar bloed vergiftigd werd. Waardoor haar hart stopte. Waardoor ik als kind de hele tijd om haar gilde en een hartslag zocht.’ (p. 15)

Sunny’s vader Darryl — stil, streng, emotioneel gesloten — gaf zijn zoon nooit expliciet de schuld. Maar zo werkt het niet in Sunny’s hoofd. Darryl blijft benadrukken dat Sunny zijn moeders droom moet waarmaken, te weten het winnen van een marathon.

‘Alsof het gemis van een moeder gewist kan worden met een medaille.’ (p.16)

En zo voelt het lopen voor Sunny niet als een bevrijding, maar eerder als een soort van boetedoening: een manier om iets goed te maken.

Op een dag stopt Sunny midden in een wedstrijd. Hij is er klaar mee. Het liefst wil hij dansen. Zijn coach reageert niet boos, eerder nieuwsgierig en hij brengt  Sunny op het idee om te gaan discuswerpen. Een discipline die draait om draaien, ritme en flow. Het is precies wat Sunny zoekt.

Sunny’s nieuwe rol in het team werkt bevrijdend. Langzaam maar zeker lukt het hem om meer afstand te nemen van zijn schuldgevoel over de dood van zijn moeder en er ontstaat ruimte voor echte gesprekken met zijn vader.

 

Het boek is opgebouwd uit dagboekfragmenten. Reynolds slaagt er buitengewoon in de innerlijke strijd van de ik-figuur te verwoorden. Diens zoektocht naar een manier om zichzelf te zijn, wordt door hem knap beschreven. Met al zijn emoties is Sunny Lancaster een innemende jongen die je als lezer al snel in je hart sluit. Een verhaal ook dat voldoende ruimte biedt om je te identificeren met de hoofdpersoon.

Jason Reynolds (1983) won meerdere prijzen voor zijn werk, waaronder de Carnegie Medal – de Gouden Griffel van de Verenigde Staten. Reynolds las voor het eerst een boek toen hij zeventien was. Hij kwam maar weinig verhalen tegen waarin hij zichzelf herkende. Met zijn boeken wil hij daar verandering in brengen.

Zeer de moeite waard voor lezers in de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs.

Reynolds, J. (2026). Sunny. Rotterdam: Uitgeverij Condor. Vertaald door Maria Postema. Isbn 978 94 933 56876 0 € 16,99, 157 blz.

Kim Bekkers - Hongertocht

Kind-zijn in oorlog

‘Ik trap zo hard als ik kan en ga met een noodvaart op de brug af. (…)De Duitse soldaat buldert een waarschuwing. Ik negeer hem. (…) Het geluid van een geweer dat wordt geladen echoot over de brug.’ (p. 84)

Het is 1944 en Nederland wordt bezet door het Duitse leger. In dit vierde oorlogsjaar hebben de bewoners van Rotterdam het heel zwaar. Aan alles is een gebrek. Brandstof, medicijnen, voedsel ... De mannen zijn verdwenen. Ondergedoken, in het leger of te werk gesteld. Hun familieleden proberen te overleven. Het is half december en het is ijzig koud.

Tonnie (14) besluit dat het zo niet langer kan. Zij is de enige uit het gezin die op hongertocht kan gaan. Een gevaarlijke fietstocht naar het platteland om eten te vinden voor haar familie. Helemaal alleen gaat ze op weg in een ijskoude wereld waarin ze niemand kan vertrouwen. Op haar fiets zonder banden.

Aanvankelijk wordt ze vergezeld door haar oudere nicht Didi, maar die haakt af zodra blijkt dat de tocht heel gevaarlijk is.

We volgen Tonnie gedurende haar eenzame reis over het platteland waar ze mensen ontmoet die haar lang niet allemaal vriendelijk gezind zijn. Maar er zijn er ook die haar helpen aan eten en een slaapplaats. Onbedoeld helpt ze mannen van het verzet die schuilen in een boerderij waar Tonnie de nacht doorbrengt in een stal tussen de koeien en kippen.

De tocht om eten te vinden voor haar familie valt Tonnie zwaar. Ze heeft zich voorgenomen voor Kerst weer thuis te zijn. Hongerig, bang en uitgeput ploetert ze voort, gedreven door de gedachten aan de mensen die haar dierbaar zijn.

Hongertocht is gebaseerd op de herinneringen van de grootmoeder van de schrijfster van het verhaal, Kim Bekkers. Haar oma maakte destijds als kind alle bombardementen van dichtbij mee en leed tijdens de zogeheten hongerwinter van ‘44/’45 intense honger. Dat dreef haar zoals zovele Nederlanders tot het eten van tulpenbollen, het bedelen om aardappelschillen en het maken van meerdere hongertochten. De gaten vulde ze naar eer en geweten in, rekening houdende met het karakter van haar oma Tonnie en de tijd waarin zij opgroeide.

 

En zo werd Hongertocht een prachtig document dat op een indringende manier de mentale veerkracht toont van een jong meisje in oorlogstijd. Geen heroïsch avontuur, maar een bittere strijd om te overleven. De schrijfster laat zien hoe jonge mensen in een oorlogssituatie buitengewone moed kunnen tonen, maar wel ten koste van hun kindertijd. Een verantwoordelijkheid vele malen te groot voor een veertienjarige.

 

Hongertocht is het debuut van Kim Bekkers (1990) en zet lezers aan het denken, maakt het leed van gewone mensen in oorlogstijd tastbaar. Het is wrang dat de historische gebeurtenissen met alle gewapende conflicten vandaag de dag weer uiterst actueel zijn. Het doet je beseffen dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is.

 

Een hartverscheurend, realistisch verhaal dat indruk maakt en de lezer (twaalf jaar en ouder) niet onberoerd laat.

Bekkers, K. (2026). Hongertocht. Amsterdam: Uitgeverij Leopold. Isbn 978 90 258 8955 5 € 16,99, 103 blz.

Reinier Sonneveld - De geheimen van Sterrenstad

Ilya woont in Sterrenstad, een verborgen plaats in de voormalige Sovjet Unie ten tijde van de koude oorlog. De stad ontbreekt zelfs op de landkaart! Er worden in het diepste geheim kosmonauten opgeleid om later de ruimte in te gaan. Ilya’s vader werkt in de ‘verboden gebouwen’. Op een dag verdwijnt hij zonder uitleg. Er komen af en toe brieven, maar niemand vertelt Ilya waar zijn vader is of waarom hij weg moest. Zijn moeder ontwijkt alle vragen. Dit voedt Ilya’s wantrouwen en verdriet.

Ilya laat het er niet bij zitten. Hij is vastbesloten zijn vader terug te vinden en hij krijgt hulp van zijn vriendin Zlata. De twee kinderen ontdekken vreemde zaken. Zo verdwijnen er mensen van foto’s, is de bioscoop in hun stad pure nep en eindigen voetsporen in de sneeuw abrupt. De raadsels stapelen zich op en de sfeer wordt dreigender. En terwijl Ilyas en Zlata moeite doen te achterhalen wat er werkelijk speelt, rijpt zich een bizar, gedurfd plan in hun hoofden. Ze willen verder reizen dan een kind ooit heeft gedaan.

Het verhaal is een raamvertelling. In het eerste hoofdstuk vertelt de schrijver Reinier Sonneveld over een ongeluk dat hij meemaakte met zijn zoon in Plopsaland waar de twee urenlang vastzaten in een karretje in een stilgevallen achtbaan. Terwijl de reddingsactie op gang kwam, vertelde een passagier (de volwassen Ilya) achter hen, een ongelooflijk verhaal over zijn jeugd in een communistische enclave in 1983. Het zijn deze jeugdherinneringen die centraal staan in Sonnevelds boek.

De wereld waarin Ilya groot wordt, is er een vol geheimen en propaganda, waardoor hij niet weet wat hij mag voelen of geloven. Zijn verwarring en eenzaamheid zijn subtiel maar intens. Het totalitaire systeem in de Sovjet Unie bepaalt Ilya’s leven en laat geen ruimte over voor eigenheid. Zijn ontdekkingstocht is feitelijk een langzaam ontwaken — een proces dat herkenbaar is voor jongeren die leren kritisch te denken.

Een authentiek verhaal met een heel bijzondere sfeer dat na afloop nog lang in je hoofd blijft sudderen. Reinier Sonneveld  (1978) is schrijver en theoloog. Uit zijn pen rolden onder meer essays en populairwetenschappelijke non-fictie over met name het christelijk geloof. Hij publiceerde meerdere jeugdromans, musicals, prentenboeken en thrillers.

Geschikt voor de brugklas.

Sonneveld, R. (2025). De geheimen van Sterrenstad. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat bv. Isbn 978 90 477 1849 9 € 15,99, 222 blz.

Bianca Mastenbroek - Tims stille schreeuw

Tim maakt na de scheiding van zijn ouders een depressie door die hij zelf nauwelijks begrijpt en die door zijn omgeving niet wordt opgemerkt. Terwijl hij steeds verder wegzakt, probeert hij wanhopig overeind te blijven. Tot zijn stille schreeuw eindelijk wordt gehoord. Hij heeft iets verschrikkelijks gedaan. Nu ligt hij als een zombie in bed en reageert nergens meer op. Zelfs niet op zijn beste vriend Jurre.

Die voelt zich schuldig en wil alles doen om te helpen. Als hij Tim smeekt om weer normaal te doen, wordt Jurre meegezogen in de duistere binnenwereld van zijn vriend. Een magische wereld, die zou moeten sprankelen door het licht van de Zonneprinses, maar zij is op sterven na dood. Om haar te redden zal Tim de heks uit het Moeras der Moedeloosheid moeten verslaan. De tocht door het duister zit vol gevaar en tegenslag. Terwijl hun moed en vriendschap op de proef worden gesteld, ontdekken Tim en Jurre wat er écht in hen schuilt. Ondertussen druppelt de Emmer des Tijds vol, tikt de tijd langzaam weg, Lukt het de jongens hun opdracht te voltooien alvorens de Emmer overstroomt? Want dan is het te laat.

Het boek is knap opgebouwd. Dagboekfragmenten van Tim en de avonturen die hij met Jurre beleeft, wisselen elkaar af. Gaandeweg kom je als lezer steeds meer aan de weet over de jongens en hun thuissituatie. Het wordt duidelijk dat de fantasievolle missie niet alleen de zieke zonneprinses kan redden, maar dat Tim zo ook zichzelf helpt. Aan het eind wordt duidelijk wat voor verschrikkelijks Tim heeft gedaan en dat komt binnen! Maar dan ontstaat er – doordat Tim zich openstelt – ook ruimte voor herstel.

Wat een mooi boek! Prachtig geïllustreerd ook door Monique Dozy. Hulde! Zeer geschikt voor lezers in de onderbouw, vooral ook voor die kinderen die kampen met gevoelens van neerslachtigheid. Mastenbroek laat zien dat je niet alleen bent. Hulp vragen is geen zwakte, praten helpt!

Bianca Mastenbroek (1975) schreef al meer dan veertig boeken voor kinderen, jongeren en volwassenen. Het liefst schrijft ze spannende, magische, sprookjesachtige of historische verhalen en dat doet ze heel verdienstelijk. In 2019 won ze met Hendrick, de Hollandsche indiaan zowel de Jonge Beckman als de Thea Beckmanprijs. Ze werd ook tweemaal genomineerd voor de Kleine Cervantes.

Mastenbroek, B. (2025). Tims stille schreeuw. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat b.v. Isbn 978 90 477 1825 3 € 16,99, 260 blz.

Aline Sax - Wat ons nog rest

Aline Sax (Antwerpen, 1984) schreef drie jaar geleden Wat ons nog rest, een moreel gelaagde jeugdroman over de Tweede Wereldoorlog.

De schrijfster won met het boek in 2025 de Boon literatuurprijs, een belangrijke Vlaamse prijs voor de beste Nederlandstalige boeken. Ik citeer uit het juryrapport:

‘Aline Sax geeft een indringende impressie van Berlijn in de schemering van de Tweede Wereldoorlog, bekeken vanuit het perspectief van de verliezers: dat hebben we in de jeugdliteratuur nog niet vaak gezien. En geschreven in free verse bovendien: ook dat is vrij uniek in de Nederlandstalige jeugdliteratuur. Een roman waarin wreedheid niet uit de weg wordt gegaan, maar waarin veerkracht en een authentieke stem de boventoon voeren.’

Sax situeerde haar verhaal in Berlijn, april 1945. Alle hoop lijkt verloren. De Russen staan op het punt om de Duitse hoofdstad binnen te vallen. In de ruïnes van de stad probeert Henrike, een zeventienjarig meisje, te overleven, samen met haar moeder, haar jongere broer en de buren die zich met hen in de kelder verschanst hebben. De gevechten komen elke dag dichterbij. Tot het front over hun wijk rolt. De straten kleuren rood en de Russen worden heer en meester. Ze pakken de bezittingen van de burgers af en vergrijpen  zich aan de vrouwen. Ook Henrike wordt slachtoffer van een groepsverkrachting.

Sax’ poëtisch taalgebruik heeft een grote zeggingskracht waarbij de schrijfster de kunst van het weglaten verstaat. Het zijn vooral de dingen die niet gezegd worden, die komen keihard binnen.

De hoofdpersoon vertelt over alle ellende, maar maakt de lezer boven alles bewust van haar eigen ongerustheid, haar radeloosheid en de tergende onzekerheid over alles wat nog komen gaat. Vluchten is zinloos.

Ik heb niet gedroomd

En dat is een zeldzaam geluk.

Droomloos slapen,

Zonder schreeuwend

De anderen te wekken.

Uit de gedroomde nachtmerrie,

De echte in. (p. 22)

De uitgever besloot tot een heruitgave van deze tragische geschiedenis, een luxe editie met kleur op snee, soft touch afwerking, spotvernis, een leeslintje, een katern met foto’s en een interview met de auteur. Voor wie het boek nog niet kent, is deze vernieuwde uitgave een uitgelezen kans om alsnog kennis te maken met deze beklemmende ode aan de kracht en de moed van vrouwen gedurende de allesverwoestende laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog.

Aline Sax studeerde geschiedenis en heeft een fascinatie voor het verleden. Ze hoopt dat Wat ons nog rest een oproep mag zijn om te blijven ijveren voor een wereld waarin geen plaats meer is voor oorlog.

Wat mij betreft een absolute aanrader voor geoefende lezers vanaf leerjaar drie.

Sax, A. (2026) Wat ons nog rest. Antwerpen: Salto/Standaard Uitgeverij nv. Luxe editie Isbn 978 90 022 8722 0 € 19,99. Gewone editie 978 90 022 786 17€ 16,99, 264 blz.

EliSophie Andrée - Girl Gang: Door iedereen gedumpt

Een opmerkelijke trilogie van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De boeken in de reeks Girl Gang zijn geschreven door de Zweedse EliSophie Andrée (1996).

Ik leef in de leegte. Een holle, stille plek waar alleen ik besta. Niets anders. En niemand anders.

Ik ben al drie dagen niet uit mijn kamer geweest. Oké, het was weekend. Maar toch. Morgen is het maandag. Dan moet ik weer naar school. Daar zal ik de meiden weer zien. Mijn vroegere vriendinnen, maar nu mijn vijanden.

Ik trek het dekbed over mijn hoofd. (Girl Gang deel 1, p. 19)

Gedumpt

Natta heeft het goed voor elkaar. Een relatie met Milan die haar als bewijs van zijn liefde een prachtige armband schonk voor haar verjaardag. Een leuke vriendinnengroep, haar eigen girl gang. Maar dan wordt ze door Roksi, Jade en Stefanie gedumpt, verwijderd ook uit de groepschat de Heksen.

‘We willen een pauze. Van jou. ’Dat zeggen de meiden tegen haar, vriendinnen die ze al kent sinds de kleuterschool!

Dat laat Natta niet op zich zitten. Haar girl gang moet net zoveel lijden als zij. Een voor een komen ze aan de beurt. Ze kan niet anders, ze heeft een echte duivel in zich. De zoetste wraakactie bewaart ze tot het laatst. Voor Stefanie, de koningin van de groep. Zij verdient het allerergste!

 

Tienerdrama

De drie boeken in de reeks Girl Gang (Door iedereen gedumpt, Een echte bitch en Zoete wraak) zijn los van elkaar te lezen, maar dat ligt niet voor de hand. Met gitzwarte humor ontrolt zich direct al in het eerste hoofdstuk van deel 1 een tienerdrama over relaties, vriendschap, groepsdruk en verraad. Verhalen over meidengroepen zijn populair, omdat ze laten zien wat er achter de perfecte buitenkant schuilgaat. De schrijfster bouwt de spanning subtiel op en als lezer wil je natuurlijk weten hoe het afloopt. De dialogen zijn op een natuurlijke wijze en met veel gevoel voor humor in voor jongeren herkenbare spreektaal opgetekend. De snelheid van vertellen ligt hoog, maar stoort niet. EliSophie Andrée is regisseur en maakt scripts voor televisieseries en toneelstukken. Dat zie je terug in de filmische wijze waarop zij alle gebeurtenissen beschrijft. Die houden je scherp en maken Girl Gang tot een fascinerende serie waarbij je je werkelijk geen moment verveelt. Geschreven op A2> B1 leesniveau en mede dankzij het grotere lettertype, de korte hoofdstukken, de vele cliffhangers en het handzame formaat uitermate geschikt voor vmbo’ers van dertien jaar en ouder.

 

Andrée, E. (2026). Girl Gang – Door iedereen gedumpt (1), Een echte bitch (2), Zoete wraak (3). Vertaald uit het Zweeds door Klaas Thees van Hoek. Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Isbn 978 90 869 6810 7, 978 90 869 6811 4, 978 90 869 6812 1  € 14,50 per stuk, 64 blz. per stuk