Reinier Sonneveld - De geheimen van Sterrenstad

Ilya woont in Sterrenstad, een verborgen plaats in de voormalige Sovjet Unie ten tijde van de koude oorlog. De stad ontbreekt zelfs op de landkaart! Er worden in het diepste geheim kosmonauten opgeleid om later de ruimte in te gaan. Ilya’s vader werkt in de ‘verboden gebouwen’. Op een dag verdwijnt hij zonder uitleg. Er komen af en toe brieven, maar niemand vertelt Ilya waar zijn vader is of waarom hij weg moest. Zijn moeder ontwijkt alle vragen. Dit voedt Ilya’s wantrouwen en verdriet.

Ilya laat het er niet bij zitten. Hij is vastbesloten zijn vader terug te vinden en hij krijgt hulp van zijn vriendin Zlata. De twee kinderen ontdekken vreemde zaken. Zo verdwijnen er mensen van foto’s, is de bioscoop in hun stad pure nep en eindigen voetsporen in de sneeuw abrupt. De raadsels stapelen zich op en de sfeer wordt dreigender. En terwijl Ilyas en Zlata moeite doen te achterhalen wat er werkelijk speelt, rijpt zich een bizar, gedurfd plan in hun hoofden. Ze willen verder reizen dan een kind ooit heeft gedaan.

Het verhaal is een raamvertelling. In het eerste hoofdstuk vertelt de schrijver Reinier Sonneveld over een ongeluk dat hij meemaakte met zijn zoon in Plopsaland waar de twee urenlang vastzaten in een karretje in een stilgevallen achtbaan. Terwijl de reddingsactie op gang kwam, vertelde een passagier (de volwassen Ilya) achter hen, een ongelooflijk verhaal over zijn jeugd in een communistische enclave in 1983. Het zijn deze jeugdherinneringen die centraal staan in Sonnevelds boek.

De wereld waarin Ilya groot wordt, is er een vol geheimen en propaganda, waardoor hij niet weet wat hij mag voelen of geloven. Zijn verwarring en eenzaamheid zijn subtiel maar intens. Het totalitaire systeem in de Sovjet Unie bepaalt Ilya’s leven en laat geen ruimte over voor eigenheid. Zijn ontdekkingstocht is feitelijk een langzaam ontwaken — een proces dat herkenbaar is voor jongeren die leren kritisch te denken.

Een authentiek verhaal met een heel bijzondere sfeer dat na afloop nog lang in je hoofd blijft sudderen. Reinier Sonneveld  (1978) is schrijver en theoloog. Uit zijn pen rolden onder meer essays en populairwetenschappelijke non-fictie over met name het christelijk geloof. Hij publiceerde meerdere jeugdromans, musicals, prentenboeken en thrillers.

Sonneveld, R. (2025). De geheimen van Sterrenstad. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat bv. Isbn 978 90 477 1849 9 € 15,99, 222 blz.

Bianca Mastenbroek - Tims stille schreeuw

Tim maakt na de scheiding van zijn ouders een depressie door die hij zelf nauwelijks begrijpt en die door zijn omgeving niet wordt opgemerkt. Terwijl hij steeds verder wegzakt, probeert hij wanhopig overeind te blijven. Tot zijn stille schreeuw eindelijk wordt gehoord. Hij heeft iets verschrikkelijks gedaan. Nu ligt hij als een zombie in bed en reageert nergens meer op. Zelfs niet op zijn beste vriend Jurre.

Die voelt zich schuldig en wil alles doen om te helpen. Als hij Tim smeekt om weer normaal te doen, wordt Jurre meegezogen in de duistere binnenwereld van zijn vriend. Een magische wereld, die zou moeten sprankelen door het licht van de Zonneprinses, maar zij is op sterven na dood. Om haar te redden zal Tim de heks uit het Moeras der Moedeloosheid moeten verslaan. De tocht door het duister zit vol gevaar en tegenslag. Terwijl hun moed en vriendschap op de proef worden gesteld, ontdekken Tim en Jurre wat er écht in hen schuilt. Ondertussen druppelt de Emmer des Tijds vol, tikt de tijd langzaam weg, Lukt het de jongens hun opdracht te voltooien alvorens de Emmer overstroomt? Want dan is het te laat.

Het boek is knap opgebouwd. Dagboekfragmenten van Tim en de avonturen die hij met Jurre beleeft, wisselen elkaar af. Gaandeweg kom je als lezer steeds meer aan de weet over de jongens en hun thuissituatie. Het wordt duidelijk dat de fantasievolle missie niet alleen de zieke zonneprinses kan redden, maar dat Tim zo ook zichzelf helpt. Aan het eind wordt duidelijk wat voor verschrikkelijks Tim heeft gedaan en dat komt binnen! Maar dan ontstaat er – doordat Tim zich openstelt – ook ruimte voor herstel.

Wat een mooi boek! Prachtig geïllustreerd ook door Monique Dozy. Hulde! Zeer geschikt voor lezers in de onderbouw, vooral ook voor die kinderen die kampen met gevoelens van neerslachtigheid. Mastenbroek laat zien dat je niet alleen bent. Hulp vragen is geen zwakte, praten helpt!

Bianca Mastenbroek (1975) schreef al meer dan veertig boeken voor kinderen, jongeren en volwassenen. Het liefst schrijft ze spannende, magische, sprookjesachtige of historische verhalen en dat doet ze heel verdienstelijk. In 2019 won ze met Hendrick, de Hollandsche indiaan zowel de Jonge Beckman als de Thea Beckmanprijs. Ze werd ook tweemaal genomineerd voor de Kleine Cervantes.

Mastenbroek, B. (2025). Tims stille schreeuw. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat b.v. Isbn 978 90 477 1825 3 € 16,99, 260 blz.

Aline Sax - Wat ons nog rest

Aline Sax (Antwerpen, 1984) schreef drie jaar geleden Wat ons nog rest, een moreel gelaagde jeugdroman over de Tweede Wereldoorlog.

De schrijfster won met het boek in 2025 de Boon literatuurprijs, een belangrijke Vlaamse prijs voor de beste Nederlandstalige boeken. Ik citeer uit het juryrapport:

‘Aline Sax geeft een indringende impressie van Berlijn in de schemering van de Tweede Wereldoorlog, bekeken vanuit het perspectief van de verliezers: dat hebben we in de jeugdliteratuur nog niet vaak gezien. En geschreven in free verse bovendien: ook dat is vrij uniek in de Nederlandstalige jeugdliteratuur. Een roman waarin wreedheid niet uit de weg wordt gegaan, maar waarin veerkracht en een authentieke stem de boventoon voeren.’

Sax situeerde haar verhaal in Berlijn, april 1945. Alle hoop lijkt verloren. De Russen staan op het punt om de Duitse hoofdstad binnen te vallen. In de ruïnes van de stad probeert Henrike, een zeventienjarig meisje, te overleven, samen met haar moeder, haar jongere broer en de buren die zich met hen in de kelder verschanst hebben. De gevechten komen elke dag dichterbij. Tot het front over hun wijk rolt. De straten kleuren rood en de Russen worden heer en meester. Ze pakken de bezittingen van de burgers af en vergrijpen  zich aan de vrouwen. Ook Henrike wordt slachtoffer van een groepsverkrachting.

Sax’ poëtisch taalgebruik heeft een grote zeggingskracht waarbij de schrijfster de kunst van het weglaten verstaat. Het zijn vooral de dingen die niet gezegd worden, die komen keihard binnen.

De hoofdpersoon vertelt over alle ellende, maar maakt de lezer boven alles bewust van haar eigen ongerustheid, haar radeloosheid en de tergende onzekerheid over alles wat nog komen gaat. Vluchten is zinloos.

Ik heb niet gedroomd

En dat is een zeldzaam geluk.

Droomloos slapen,

Zonder schreeuwend

De anderen te wekken.

Uit de gedroomde nachtmerrie,

De echte in. (p. 22)

De uitgever besloot tot een heruitgave van deze tragische geschiedenis, een luxe editie met kleur op snee, soft touch afwerking, spotvernis, een leeslintje, een katern met foto’s en een interview met de auteur. Voor wie het boek nog niet kent, is deze vernieuwde uitgave een uitgelezen kans om alsnog kennis te maken met deze beklemmende ode aan de kracht en de moed van vrouwen gedurende de allesverwoestende laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog.

Aline Sax studeerde geschiedenis en heeft een fascinatie voor het verleden. Ze hoopt dat Wat ons nog rest een oproep mag zijn om te blijven ijveren voor een wereld waarin geen plaats meer is voor oorlog.

Wat mij betreft een absolute aanrader voor geoefende lezers vanaf leerjaar drie.

Sax, A. (2026) Wat ons nog rest. Antwerpen: Salto/Standaard Uitgeverij nv. Luxe editie Isbn 978 90 022 8722 0 € 19,99. Gewone editie 978 90 022 786 17€ 16,99, 264 blz.

EliSophie Andrée - Girl Gang: Door iedereen gedumpt

Een opmerkelijke trilogie van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De boeken in de reeks Girl Gang zijn geschreven door de Zweedse EliSophie Andrée (1996).

Ik leef in de leegte. Een holle, stille plek waar alleen ik besta. Niets anders. En niemand anders.

Ik ben al drie dagen niet uit mijn kamer geweest. Oké, het was weekend. Maar toch. Morgen is het maandag. Dan moet ik weer naar school. Daar zal ik de meiden weer zien. Mijn vroegere vriendinnen, maar nu mijn vijanden.

Ik trek het dekbed over mijn hoofd. (Girl Gang deel 1, p. 19)

Gedumpt

Natta heeft het goed voor elkaar. Een relatie met Milan die haar als bewijs van zijn liefde een prachtige armband schonk voor haar verjaardag. Een leuke vriendinnengroep, haar eigen girl gang. Maar dan wordt ze door Roksi, Jade en Stefanie gedumpt, verwijderd ook uit de groepschat de Heksen.

‘We willen een pauze. Van jou. ’Dat zeggen de meiden tegen haar, vriendinnen die ze al kent sinds de kleuterschool!

Dat laat Natta niet op zich zitten. Haar girl gang moet net zoveel lijden als zij. Een voor een komen ze aan de beurt. Ze kan niet anders, ze heeft een echte duivel in zich. De zoetste wraakactie bewaart ze tot het laatst. Voor Stefanie, de koningin van de groep. Zij verdient het allerergste!

 

Tienerdrama

De drie boeken in de reeks Girl Gang (Door iedereen gedumpt, Een echte bitch en Zoete wraak) zijn los van elkaar te lezen, maar dat ligt niet voor de hand. Met gitzwarte humor ontrolt zich direct al in het eerste hoofdstuk van deel 1 een tienerdrama over relaties, vriendschap, groepsdruk en verraad. Verhalen over meidengroepen zijn populair, omdat ze laten zien wat er achter de perfecte buitenkant schuilgaat. De schrijfster bouwt de spanning subtiel op en als lezer wil je natuurlijk weten hoe het afloopt. De dialogen zijn op een natuurlijke wijze en met veel gevoel voor humor in voor jongeren herkenbare spreektaal opgetekend. De snelheid van vertellen ligt hoog, maar stoort niet. EliSophie Andrée is regisseur en maakt scripts voor televisieseries en toneelstukken. Dat zie je terug in de filmische wijze waarop zij alle gebeurtenissen beschrijft. Die houden je scherp en maken Girl Gang tot een fascinerende serie waarbij je je werkelijk geen moment verveelt. Geschreven op A2> B1 leesniveau en mede dankzij het grotere lettertype, de korte hoofdstukken, de vele cliffhangers en het handzame formaat uitermate geschikt voor vmbo’ers van dertien jaar en ouder.

 

Andrée, E. (2026). Girl Gang – Door iedereen gedumpt (1), Een echte bitch (2), Zoete wraak (3). Vertaald uit het Zweeds door Klaas Thees van Hoek. Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Isbn 978 90 869 6810 7, 978 90 869 6811 4, 978 90 869 6812 1  € 14,50 per stuk, 64 blz. per stuk

Lauren DeStefano - Chemical Garden: Wither

In 2011 verscheen het eerste deel van de alom bejubelde Chemical Garden-trilogie van de Amerikaanse Lauren DeStefano (1984). Verwelken (Van Holkema & Warendorf) bleek in ons land een doorslaand succes en ook de overige twee delen (Vrees en Verbreken, 2012 - 2013) werden met 25.000 exemplaren in Nederland en Vlaanderen verbluffend goed verkocht.

Nu, vijftien jaar later, besloot Uitgeverij Unieboek|Het Spectrum bv tot een heruitgave van deze uitstekend geschreven dystopische serie voor lezers van vijftien jaar en ouder. Hierna een uitgebreide bespreking van het eerste boek: Wither.

Wat als je weet dat je bijna zult sterven?

Wither speelt zich af in de toekomst. De wereld is als gevolg van een allesverwoestende Derde Wereldoorlog ingrijpend veranderd. De continenten bestaan niet meer, zijn verzonken in de oceanen. Alleen Noord-Amerika heeft zich staande gehouden. Een hoog ontwikkelde technologische beschaving maakte het mogelijk dat de bevolking immuun werd voor kanker en andere ziektes. De wetenschap perfectioneerde de voortplanting en bracht een generatie sterke kinderen voort, bijna onsterfelijk.

Wat niemand echter had voorzien, was dat deze robuuste generatie niet in staat bleek haar goede genen door te geven aan het nageslacht. Terwijl de eerste generatie floreerde, ging er iets heel erg mis met hun kinderen en de kinderen van hún kinderen. Die worden gezond geboren, maar blijken een zeer beperkte houdbaarheid te hebben. De levensduur voor mannen stopt bij 25 en voor vrouwen al bij 20 jaar!

Sindsdien is de eerste, gezonde generatie koortsachtig bezig een medicijn te ontwikkelen dat het dodelijk virus kan onderdrukken. Geen middel wordt geschuwd. In opdracht van rijke families verdienen Verzamelaars hun geld met het oppakken van potentiële bruiden die verkocht worden om nieuwe kinderen te baren. Deze kinderen belanden net als hun jong overleden moeders op snijtafels in de hoop een antiserum te vinden.

Rhine Ellery, de zestienjarige hoofdpersoon, reageert op een advertentie waarin jonge vrouwen voor veel geld worden overgehaald beenmerg af te staan ten behoeve van medisch onderzoek. Het blijkt een valstrik. Samen met nog vijftien vrouwen wordt Rhine gekidnapt en opgesloten in een vrachtwagen. Drie van hen worden uitgekozen. Ook Rhine is daarbij. Haar bijzondere ogen (het linker blauw en het rechter bruin) vallen blijkbaar bij de ontvoerders in de smaak. De overige vrouwen worden teruggedreven in de vrachtwagen en dertien geweerschoten laten geen enkele twijfel bestaan over hun lot.

Rhine en haar lotgenoten Jenna en Cecily worden vervolgens gedrogeerd en in bewusteloze toestand overgebracht van het grootstedelijke Manhattan naar een idyllisch landgoed in Florida. Daar worden ze gedwongen te trouwen met de 21-jarige Huisheer Linden Ashby. Rhine heeft slechts één doel voor ogen. Ze is vast van plan te ontsnappen, ook al valt haar echtgenoot best mee en blijkt hij een zachte, gevoelige man. Maar Rhine vergeet niet dat ze onder dwang in deze ongewenste situatie is beland en ze verlangt hevig naar thuis en naar Rowan, haar tweelingbroer. Daar komt bij dat zich in de kelders van het grote landhuis praktijken afspelen die te gruwelijk zijn voor woorden, zaken waar de hardvochtige meester Vaughn, de vader van Linden, meer van weet.

 

Gevangen in het verhaal

Al direct in het eerste hoofdstuk raak je gevangen in het verhaal en kun je niet meer stoppen met lezen. Wither ademt een sfeer van avontuur, dreiging, maar ook romantiek en intimiteit. Boeiend zijn de fragmenten waarin de drie ‘zustervrouwen’, verschillend als ze zijn, nader tot elkaar groeien. Psychologisch zit het goed in elkaar en het geeft de geschiedenis de nodige diepgang.

Het perspectief ligt geheel bij Rhine. Met al haar emoties en onzekerheden maakt ze als hoofdpersoon een authentieke indruk. Een zelfbewuste, stevige en onafhankelijke vrouw met een scherp observatievermogen die verdraaid goed weet wat ze wil. De overige personages komen jammer genoeg minder uit de verf. Zo blijft de bediende Gabriel qua persoon en karakter nogal oppervlakkig en dat is jammer, want hier viel voor de auteur absoluut winst te behalen. En misschien was Linden als verhaalfiguur interessanter geworden wanneer De Stefano hem wat minder zachtaardig had geportretteerd. Het is per slot van rekening moeilijk te geloven dat hij zich voortdurend schikt in de afwijzingen van Rhine en haar na afloop van een vrij intiem nieuwjaarsfeest zelfs de ruimte geeft alleen naar haar kamer te gaan.

Dat alles neemt niet weg dat DeStefano zich in deze fantasyroman ontpopt tot een begaafd vertelster. Met krachtige pennenstreken schreef zij een duister, meeslepend relaas dat spannend blijft tot het einde en doet verlangen naar meer. Dat komt goed uit, want het vervolg, Fever, ligt evenals het derde deel Sever nu al in de winkel. De verhalen sluiten naadloos op elkaar aan en zijn subliem vormgegeven. Met hun surrealistisch omslag en de opvallend gekleurde sprayed edges zijn de boeken een absolute blikvanger.

Zonder enige twijfel verhalen met leesbevorderende elementen, geschreven voor een breed publiek en geschikt vanaf leerjaar drie.

DeStefano, L. (2025). Chemical Garden – Wither (1), Fever (2), Sever (3). Vertaald uit het Engels door Esther Ottens. Amsterdam: Imprint Van Goor, Unieboek|Het Spectrum bv. Isbn 978 90 004 0407 0, 978 90 004 0409 4, 978 90 004 0411 7 € 17,50 per deel, 352, 352, 368 blz.

Annemarie Jongbloed - Gouden setje

Boeken voor jongeren met weinig leeservaring hoeven heus niet kinderachtig te zijn. Dat bewijst Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. 

Eenvoudig Communiceren ziet het als zijn voornaamste taak aansprekende boeken uit te geven voor jong en oud bij wie het leesplezier ontbreekt. Gewoon omdat het langzaam gaat, of omdat je vaak net niet snapt wat er staat.

De uitgever bedacht de ‘Reality-reeks’, levensechte, spannende verhalen voor lezers van twaalf tot vijftien jaar over jongeren die te maken krijgen met lastige situaties als zinloos geweld, de dood en tienerzwangerschap. Inmiddels is er een update onder de naam ‘reality-reeks 2.0’. De boeken passen helemaal bij deze tijd. Zoals Gouden setje, een aangrijpende geschiedenis over de gevolgen van sexting en online shaming.

Verliefd, geshamed

Naila is tot over haar oren verliefd op Rico. Maar haar ouders hebben liever dat ze later met een moslim trouwt. Daarom ontmoeten de twee elkaar in het geheim. Voor Rico’s verjaardag stuurt Naila hem een sexy foto van zichzelf. Die is natuurlijk alleen voor hem. Maar als ze na het weekend op school komt, blijkt dat de hele school haar foto heeft gezien. Heeft Rico de foto gedeeld?

Schrijfster Annemarie Jongbloed, van huis uit leerkracht op een school voor kinderen met spraak- en taalproblemen, verstaat de kunst te schrijven voor jongeren die lezen ingewikkeld vinden.

Gouden setje is een pakkend verhaal over een eigentijds onderwerp. Aantrekkelijk vormgegeven, fraai geïllustreerd en gedrukt in een groter lettertype zal deze uitgave zeker in de smaak vallen bij leerlingen in het praktijkonderwijs en vmbo.

Een aanrader voor veertien jaar en ouder.

Jongbloed, A. (2024). Gouden setje. Amsterdam: Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Isbn 978 90 869 6765 0 € 16,50, 102 blz.

Buddy Tegenbosch - Enkele reis - Termeh; Enkele reis - Mo

Onder de imprint ‘Best of YA’ timmert Unieboek/Het Spectrum bv aan de weg met de populaire XS-verhalen: ‘kleine boeken met een groots verhaal’. De verhalen vinden gretig aftrek onder dikwijls minder ervaren lezers die zijn te verleiden met een compact boek over een herkenbaar onderwerp. Speciale aandacht is er voor de vormgeving: de eerste indruk immers moet goed zijn.

De schrijvers zijn veelal niet de minste met klinkende namen als Daniëlle Bakhuis, Mirjam Mous, Mijke Pelgrim en Buddy Tegenbosch.

 

Op de vlucht

Tegenbosch (1975), bekend van zijn toegankelijke, energieke en vaak ontroerende jeugdromans werkte voordat hij zich op het schrijven toelegde als verkeersvlieger. Met Match (Van Goor, 2019) en Jimi Fender Johnson (Unieboek, 2023) won hij de Prijs van de Jonge Jury. Op de lijst van XS-verhalen komen we Tegenbosch driemaal tegen. In 2021 verscheen Mijn nacht met Vedder en recent (2025) rolden Enkele reis - Termeh en Enkele reis - Mo (15+) van de persen. Het zijn fictieve verhalen, maar wel gebaseerd op de waargebeurde levensverhalen van twee kinderen op de vlucht.

Termeh groeit op in het strenge en onvrije Iran. Na de dood van haar vader krijgt haar oom de voogdij en dwingt hij een huwelijk met haar moeder af. Als Termeh en haar zusje dreigen te worden uitgehuwelijkt, besluit het gezin te vluchten.

Mo leeft in Syrië. Wanneer de oorlog steeds dichterbij komt, vlucht hij samen met zijn moeder, zus en broertje het land uit.

Beide verhalen geven de lezer inzicht in het leven van vluchtelingen, jonge mensen wanhopig op zoek naar een stukje geborgenheid en een toekomst. Na een lange reis vol tegenslagen belanden Termeh en Mo in Nederland.

De verhalen worden verteld vanuit het perspectief van de hoofdpersonen en dat komt binnen! Je voelt als lezer de angst, de verwarring, maar ook de hoop. En zo worden abstracte thema’s als oorlog, onderdrukking en migratie teruggebracht tot concrete proporties. Tegenbosch geeft met zijn verhalen de vluchtelingen een gezicht, creëert begrip en dwingt de lezer na te denken over morele kwesties als immigratie en grenzen.

Tegenbosch, B. (2025). Enkele reis - Termeh. Amsterdam: Van Goor. Isbn 978 90 004 0130 7 € 10,99, 96 blz.

Tegenbosch, B. (2025). Enkele reis - Mo. Amsterdam: Van Goor. Isbn 978 90 004 0127 7 € 10,99, 96 blz.