Jason Reynolds - Sunny

Loslaten voor een nieuwe start

Sunny is een nieuw verhaal in de zogeheten Track-serie van de Amerikaan Jason Reynolds. Eerder verschenen Ghost en Patina.

Ghost, Patina, Sunny en Lu maken deel uit van hetzelfde hardloopteam. Het zijn talentvolle, jonge  atleten die met hun team de Olympische Jeugdspelen kunnen behalen. Hun coach is zeer gedreven en hij wil evenals Sunny’s vader het liefst dat Sunny wint. Maar Sunny heeft er geen plezier meer in. Hij draagt een geheim bij zich dat hem langzaam opvreet. Het heeft te maken met zijn moeder die stierf tijdens zijn geboorte. Sunny voelt zichzelf een moordenaar.

‘Vruchtwaterembolie’. (…) Als je het in baringstaal vertaalt betekent het: ‘de dood van mijn moeder’. Het betekent dat haar bloed vergiftigd werd. Waardoor haar hart stopte. Waardoor ik als kind de hele tijd om haar gilde en een hartslag zocht.’ (p. 15)

Sunny’s vader Darryl — stil, streng, emotioneel gesloten — gaf zijn zoon nooit expliciet de schuld. Maar zo werkt het niet in Sunny’s hoofd. Darryl blijft benadrukken dat Sunny zijn moeders droom moet waarmaken, te weten het winnen van een marathon.

‘Alsof het gemis van een moeder gewist kan worden met een medaille.’ (p.16)

En zo voelt het lopen voor Sunny niet als een bevrijding, maar eerder als een soort van boetedoening: een manier om iets goed te maken.

Op een dag stopt Sunny midden in een wedstrijd. Hij is er klaar mee. Het liefst wil hij dansen. Zijn coach reageert niet boos, eerder nieuwsgierig en hij brengt  Sunny op het idee om te gaan discuswerpen. Een discipline die draait om draaien, ritme en flow. Het is precies wat Sunny zoekt.

Sunny’s nieuwe rol in het team werkt bevrijdend. Langzaam maar zeker lukt het hem om meer afstand te nemen van zijn schuldgevoel over de dood van zijn moeder en er ontstaat ruimte voor echte gesprekken met zijn vader.

 

Het boek is opgebouwd uit dagboekfragmenten. Reynolds slaagt er buitengewoon in de innerlijke strijd van de ik-figuur te verwoorden. Diens zoektocht naar een manier om zichzelf te zijn, wordt door hem knap beschreven. Met al zijn emoties is Sunny Lancaster een innemende jongen die je als lezer al snel in je hart sluit. Een verhaal ook dat voldoende ruimte biedt om je te identificeren met de hoofdpersoon.

Jason Reynolds (1983) won meerdere prijzen voor zijn werk, waaronder de Carnegie Medal – de Gouden Griffel van de Verenigde Staten. Reynolds las voor het eerst een boek toen hij zeventien was. Hij kwam maar weinig verhalen tegen waarin hij zichzelf herkende. Met zijn boeken wil hij daar verandering in brengen.

Zeer de moeite waard voor lezers in de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs.

Reynolds, J. (2026). Sunny. Rotterdam: Uitgeverij Condor. Vertaald door Maria Postema. Isbn 978 94 933 56876 0 € 16,99, 157 blz.

Louisa Reid - Vandaag vecht ik terug

In Utrecht werden dit najaar de winnaars bekend gemaakt van het Beste Boek voor Jongeren 2025 tijdens het Boekfest van IFU (International Literature Festival Utrecht). Maren Stoffels won in de categorie Nederlandstalig met het aangrijpende Nog 27 dagen leven (Leopold, 2024). Maren slaagt erin de lezer diep te ontroeren met haar verhaal over de ongeneeslijke zieke Lissa. Een verhaal dat volgens de vakjury, ondanks de heftige problematiek, licht en levenslustig aanvoelt. Een uitgebreide bespreking is terug te vinden in mijn blog.

In de categorie Vertaald eindigde Vandaag vecht ik terug van de Britse schrijfster Louisa Reid op de eerste plaats.

Ik word het meisje

dat opstaat

uit de modder

uit de goot

uit de stilte

uit de leegte die voor mij is uitgehakt.

 

ik ben een meisje

en ik bepaal zelf mijn lot.

Lily (16) leeft in twee totaal verschillende werelden. Op school waar ze vanwege haar gewicht het mikpunt is van spotternijen en waar ze genadeloos wordt gepest. En thuis bij haar ouders. Een warme en veilige omgeving, maar wel een plek vol uitdagingen omdat haar moeder Bernadette lijdt aan obesitas en het huis niet verlaat.

Wanneer de pestkoppen te ver gaan, besluit Lily’s vader dat het tijd is om terug te vechten. Door zijn dochter te leren boksen, laat hij haar zien wat ze waard is. Langzaam maar zeker ontwikkelt Lily meer zelfvertrouwen, verhoogt zij haar eigenwaarde en leert ze haar grenzen aan te geven. Lily durft zelfs toe te geven aan de gevoelens die ze heeft voor Rosie, een meisje dat ze leert kennen in de boksschool.

Vandaag vecht ik terug is een poëtische versroman. De compositie maakt een hechte, doortimmerde indruk. Met haar krachtige stijl en haar trefzekere observaties maakt de schrijfster de innerlijke strijd van de hoofdpersoon tastbaar en laat ze zien hoe moeilijk, pijnlijk en eenzaam dat proces is. De ontwikkeling die Lily doormaakt wordt door Reid knap beschreven, werkt in alle opzichten louterend en voelt in het slot als een absolute bevrijding.

Een wonderschoon verhaal dat – om het juryrapport aan te halen – ‘niet alleen van waarde is voor de literatuur, maar ook een blijvende impact kan hebben op jongeren en hun leven.’  Voor 14 jaar en ouder.

Reid, L. (2024). Vandaag vecht ik terug. Oorspronkelijke titel: Gloves Off. Vertaling uit het Engels door Merel Leene. Amsterdam: Blossom Books b.v. Isbn 978 94 634 9508 0 € 17,99, 320 blz.

Nadine Swagerman - De helft van mij

 

De Alkmaarse uitgever Kluitman lanceerde deze zomer de lijn ‘Jij doet ertoe’. In deze serie verschijnen boeken met belangrijke maatschappelijke en sociale thema’s, bedoeld voor diverse leeftijden. De boeken zijn te herkennen aan een eigen logo en bij elk boek zal er een lesbrief te downloaden zijn via de website van de uitgever.

De eerst verschenen titel in de reeks is de Young Adult-roman De helft van mij van Nadine Swagerman.

Verwarrende gevoelens
Sara woont samen met haar vader en hond Spot in een klein dorp waar nooit iets gebeurt. Als Sara voor school een opdracht krijgt die haar dwingt te kijken naar het verlies van haar moeder en de leegte die zij heeft achtergelaten, wordt haar zorgvuldig opgebouwde alles-gaat-oké-houding volledig overhoopgegooid.

Sara komt terecht in een draaikolk van vragen, gemis, verdriet en woede. Ze voelt zich alleen en totaal onbegrepen. Er is één iemand door wie ze zich wel gezien voelt: Jen. Maar wat moet ze met al die verwarrende gevoelens die omhoogkomen?

De helft van mij is een boeiend verhaal over het ontdekken van je innerlijk. Het is ook een geschiedenis over vriendschap, liefde en verlies. Swagerman geeft een goed uitgewerkt portret van de nog jonge hoofdpersoon die moet zien te dealen met het verlies van haar moeder en tegelijkertijd geconfronteerd wordt met de best wel complexe gevoelens die ze heeft voor Jen, een vriendin die ze ooit kende van de basisschool en die na een verhuizing plotsklaps terugkeert in haar leven. Zonder valse emoties werkt de schrijfster geleidelijk toe naar een voorspelbaar, maar passend en wensvervullend slot. Wat mij betreft een geslaagd boek, zeker ook  voor jongeren die worstelen met hun identiteit.

Nadine Swagerman
Nadine Swagerman (Medemblik, 1989) droomde er als zevenjarig meisje al van om schrijfster te worden. Ze stond in de finale van twee schrijfwedstrijden en in 2018 kwam haar droom uit toen haar debuut Eén waarheid bij uitgeverij Kluitman verscheen. Met dit boek heeft ze de Jonge Jury Debuutprijs 2019 gewonnen.

Haar andere boeken zijn Maar ik ben jou niet (2020), Aan de andere kant van geluk (2022) en Wat we niet zeggen (2022), eveneens bij Kluitman verschenen.

Swagerman, N. (2024) De helft van mij. Alkmaar: Kluitman b.v. Isbn 978 90 206 5261 1 € 18,99, 300 blz.

Buddy Tegenbosch - Jimi Fender Johnson

Op 12 juni vond in Tivoli Vredenburg in Utrecht het jaarlijkse festijn plaats rond de uitreiking van de Prijs van de jonge Jury, een initiatief van Stichting Lezen en Passionate Bulkboek. Deze prijs wordt sinds 1998 jaarlijks toegekend aan het beste in het Nederlands verschenen jeugdboek in de leeftijdscategorie 12  tot en met 15 jaar. Vanaf  2017 komen alleen nog oorspronkelijk Nederlandstalige boeken voor de prijs in aanmerking.  De winnende schrijvers ervaren de prijs als de ultieme erkenning voor hun werk, omdat het de jongeren zelf zijn die stemmen op het boek dat zij het meest waarderen. Zij kiezen uit een groslijst, een overzicht van alle boeken die in het voorafgaande  jaar verschenen. Buddy Tegenbosch kreeg de meeste stemmen en dus won hij. Dat deed hij voor de tweede keer. Vier jaar eerder won hij met Match (Van Goor, 2019), een jeugdroman over een topsporter die voor een lastige keuze komt te staan. Nu streek hij de hoogste eer op met Jimi Fender Johnson.

Sprong in de tijd

Hoofdpersoon Jimi is in werkelijkheid Lucy, geboren als meisje. Hij heeft duidelijk iets met muziek, getuige ook de verwijzingen in zijn naam naar Jimi Hendrix en Fender, diens gitaar. Johnson is de naam van zijn overleden vader.

Al in het eerste hoofdstuk stijgt de spanning ten top, trekt de schrijver je in het verhaal.  Jimi heeft na afloop van de repetitie van zijn band een ontmoeting met een geheimzinnige vrouw. Zij raadt hem aan vooral niet de trap te beklimmen in een aangrenzende onbekende ruimte. Jimi negeert de waarschuwing. De trap blijkt een soort van poort naar het verleden. Hij belandt in het New York van 10 september 2001. Om weer terug te keren naar het heden moet Jimi een persoonlijke en intense opdracht vervullen. Met behulp van muzikale aanwijzingen en een onverwachte bondgenoot in de vorm van de kleurrijke Mateo ontdekt Jimi wat hem te doen staat. Zijn opdracht brengt hem naar de bovenste verdieping van het WTC. Het is de ochtend van 11 september. Lukt het Jimi zijn taak te volbrengen? En slaagt hij erin de wolkenkrabber op tijd te verlaten?

Jimi Fender Johnson is een uiterst onderhoudend en spannend fantasieverhaal waarin niet alleen de transitie van de hoofdpersoon een thema is, maar waarin ook muziek en de dramatische historische gebeurtenissen rond de terroristische aanslagen op het World Trade Center een rol spelen. De liefde voor muziek heeft Jimi geërfd van zijn vader. Achterin de roman staat ‘papa’s playlist’, een overzicht van alle nummers die in het verhaal voorkomen. Fragmenten van de Engelse songteksten brengen Jimi stap voor stap verder in het volbrengen van zijn opdracht.

Buddy Tegenbosch
Buddy Tegenbosch (Eindhoven, 1975) staat bekend  om zijn toegankelijke en herkenbare verhalen voor jongeren. In zijn werk behandelt hij actuele en relevante thema’s en hij daagt zijn lezers uit over die onderwerpen na te denken. Naast zijn schrijverschap is hij piloot en zijn werk vormt een duidelijke en dankbare  inspiratiebron voor zijn reislustige verhalen.

Behalve de Jonge Jury-trofee ontving Tegenbosch ook een boektrailer van Jimi Fender Johnson, gemaakt door Boek van Nederlands én het Jonge Jury Boekgenootschap. Die is te vinden op YouTube: de boektrailer

Op de website van de Jonge Jury staat de link naar een verslag, een zogeheten aftermovie van de dag van de Jonge Jury 2024: de aftermovie

Goed om  te weten: in 2025 bestaat de Jonge Jury een kwart eeuw en dat wordt gevierd. Tijdens dit jubileumjaar wordt de schatkist aan lesmateriaal geopend en kunnen docenten hun leerlingen kennis laten maken met de leukste leestips van de afgelopen 25 jaar. De jubileumeditie van de Dag van de Jonge Jury 2025 vindt plaats op dinsdag 27 mei 2025 in de Doelen in Rotterdam.

Tegenbosch, B. (2023) Jimi Fender Johnson. Amsterdam: Uitgeverij Unieboek. Isbn 978 90 003 8832 5 € 18,99, 256 blz.

Tjibbe Veldkamp - Tiffany Dop

Tiffany Dop verscheen voor het eerst in 2009 bij Lemniscaat. De auteur, Tjibbe Veldkamp, won er een jaar later een Zilveren Griffel mee.

Onlangs verscheen bij dezelfde uitgever een herziene uitgave van deze onvergetelijke geschiedenis, gehuld in een eigentijds jasje. De illustratie van Erik Faas met daarop het silhouet van een stoer meisje dat met gebalde vuist laat weten dat ze de hele wereld aan kan, past stukken beter bij het verhaal dan de nogal zoetsappige foto op het omslag van de eerste editie.

Geen makkelijk leven

De eerste zinnen van het boek trekken de lezer onmiddellijk in het verhaal.

Ik was dertien en wilde een baby. Ik trok de deur van de flat achter me dicht en dacht: als ik straks thuiskom ben ik zwanger. (…) Ik had nooit geweten dat ik dat wilde. Eigenlijk was het ook niks voor mij. Ook kinderen die niet zelf met mij gevochten hadden, kenden mijn naam: Tiffany Dop, bats veur de kop. (p. 5)

Tiffany Dop heeft bepaald geen makkelijk leven. Sheila, haar moeder, ontvangt in haar flat mannen en bedrijft tegen betaling met hen de liefde. Zij bekommert zich nauwelijks om haar kinderen. Tiffany heeft nog twee criminele halfbroertjes, Danny en Bruce, die hun zus respecteren vanwege het feit dat ze behoorlijk van zich af kan slaan. Daaraan ontleent Tiffany ook haar bijnaam: ‘bats veur de kop’. Tiffany is rijk. In een bergplaats bewaart ze een trommel met daarin een dikke vierenveertighonderd euro. Ze heeft het geld in het grootste geheim geërfd van juf Daan van de basisschool en gebruikt het zonder argwaan te wekken voor onvoorziene uitgaven. Nadat Tiffany in een winkelgebied op uitnodiging van een vreemde vrouw even haar kindje heeft mogen vasthouden, wordt ze overvallen door een gelukzalig gevoel:

Ineens snapte ik wat ik had. Ik voelde liefde. (p. 21)

Tiffany weet het zeker. Het hebben van een eigen kind zal haar gelukkig maken en zo uitzicht bieden op een beter leven. Ze gaat daarom op zoek naar een man die haar zwanger kan maken. Ze schaft kleren aan die haar vrouwelijker maken en maakt Sheila wijs dat ze die gestolen heeft. In de bibliotheek ontmoet ze Olivier. Hij is niet bereid aan haar kinderwens mee te werken, maar wil wel bemiddelen. Voor een bedrag van drieëndertig euro vijfennegentig zal hij een relatie inschakelen. Tiffany doet er echter verstandig aan deze ‘seksmachine’ te bezoeken op het moment dat ze in haar menstruele cyclus het meest vruchtbaar is. Tot die tijd doet de nieuwe Tiffany Dop alvast van zich spreken. Ze is veel rustiger en ze bekommert zich zowaar om Danny die zijn pols heeft gebroken. Ook betaalt ze een zekere Harris Boerema de forse schuld van haar ondergedoken broers terug. Ondertussen meent Sheila dat haar dochter de hoer uithangt en ze wil daar maar al te graag van meeprofiteren. Op de dag dat Tiffany het meest vruchtbaar is, blijkt haar seksdate op niets uit te lopen. Olivier heeft haar bewust misleid om haar zo te  behoeden voor een mogelijke zwangerschap. Tiffany belandt op het politiebureau waar haar broers worden verhoord omdat die Harris hebben mishandeld. Inmiddels weet Sheila dat Tiffany beschikt over veel geld en ze eist ‘haar deel’ op. Als Tiffany weigert, sluit ze haar op en eist dat ze haar betaalt door zichzelf te prostitueren. Zodra een eerste man zich meldt, slaat Tiffany haar moeder neer en gaat er vandoor. Ze zoekt een veilig onderkomen bij Olivier voor wie ze gaandeweg steeds meer genegenheid heeft opgevat. Samen reizen ze naar Terschelling waar Oliviers tante Odette een vakantiehuisje bewoont. Telefonisch contact met Sheila stelt haar gerust. Ze heeft haar moeder niet vermoord. Het geeft ook duidelijkheid. Haar moeder wil niets meer met haar te maken hebben. En dus verlaat ze definitief het huis.

In een leven zonder Sheila, Danny en Bruce kon ik worden wie ik wilde. Met of zonder baby. (p. 118)

Tragisch, meeslepend en hilarisch

Tiffany Dop ontroert en raakt de lezer recht in het hart. Het verhaal is zo geschreven dat je alle gebeurtenissen meemaakt door de ogen van Tiffany. Dat maakt dat je je prima kunt inleven in het innerlijk van de hoofdpersoon.

Ondanks alle misère en tegenslagen slaagt Tiffany erin zichzelf te blijven en zich geleidelijk te ontworstelen aan haar ellendige thuissituatie. Veldkamp geeft een goed uitgewerkt psychologisch portret van de hoofdpersoon in een verhaal dat tragisch, meeslepend en bij vlagen ook weer hilarisch verloopt.

Het is knap dat Veldkamp in dit op zich heftige relaas nergens onnodig problematiseert. Het verteltempo blijft aangenaam vlot. Vooral stilistisch toont Veldkamp zijn vakmanschap. Zijn taalgebruik is krachtig, steeds verzorgd, beeldend en voor grote groepen leerlingen toegankelijk. Wat te denken van zinnen als:

Het werd licht. Vroege zonnestralen schenen door de gordijnen en toverden de kamer oranje. De vogels kwetterden nog harder dan net, met z’n allen door elkaar. Ik wilde een baby. Het was heerlijk om dat te weten. En het gaf me meteen iets te doen vandaag. (p. 31)

Het boek speelt zich in z’n geheel af in Groningen, de woonplaats van de schrijver. In de flat waar Tiffany woont (zie illustratie) heeft hij zelf jarenlang gewoond.

‘Ik weet hoe de vuilstortkoker ruikt. En wat ik interessant vond: toen ik het boek bijna afhad kwam in het nieuws dat in Amerika een aantal (ik geloof 17) meisjes van één school, waaronder meisjes van 14, 15 en 16 expres zwanger was geworden - een van hen kreeg een kind van een zwerver. Dus het gebeurt!’

Flat Tiffany Dop

De verschillen

Ik vroeg de schrijver naar de verschillen die er zijn tussen deze herziene editie en de eerste uitgave in 2009.

‘Het verhaal is hetzelfde gebleven. Alleen keek Tiffany in de vorige versie naar porno op dvd's, tegenwoordig vind je dat op internet. Er werd in de vorige versie gesproken over 'mobiele telefoons', tegenwoordig noem je zo'n ding gewoon een 'telefoon'. Er werd in het boek ook een keer gebeld met een munttelefoon, tegenwoordig zijn die uit het straatbeeld verdwenen. Afijn, dit soort dingen zijn aangepast, in de hoop dat het lijkt alsof het verhaal in 2022 zou kunnen spelen.

Er was één spannender aanpassing. In de vorige versie verklaarde een personage, Waailap, meermaals dat hij 'negroïde tandvlees' had (iets wat een onbekende naast wie ik toevallig een keer aan tafel was beland mij vertelde en in mijn hoofd was blijven hangen). De vraag was of het nog wel correct wordt gevonden om dit bijvoeglijke naamwoord te gebruiken. We hebben besloten het woord weg te halen, ook omdat dit een goed effect had. In de nieuwe versie zegt Waailap steeds: 'Ik heb tandvlees', waarmee hij, naar mijn smaak, laat doorschemeren in een eigen wereld te leven, wat precies was zoals ik hem wilde neerzetten.’

Tjibbe Veldkamp, geboren in Groningen (1962), is een getalenteerd en bovenal veelzijdig schrijver. Vanaf het begin van de jaren negentig verschijnen van zijn hand in een gestaag tempo verhalen voor verschillende leeftijdsklassen. En dat zijn bepaald niet de minste boeken! Zijn werk valt geregeld in de prijzen. Behalve voor Tiffany Dop waren er ook Zilveren Griffels voor Agent en Boef (2009),  Kom uit die kraan! (2016), Handje (2018), Maar eerst ving ik een monster (2022).

 

Tiffany Dop is in deze vernieuwde vorm klaar voor een volgende generatie lezers. Ik zou zeggen: zeer de moeite waard voor leerlingen in de onderbouw.

 

Omslag eerste editie 2009

Veldkamp, T. (2021) Tiffany Dop. Rotterdam: Lemniscaat b.v. ISBN 978 90 477 1367 8  €14,99, 118 blz.

Jenny Jordahl - Wat is er eigenlijk met jou gebeurd?

Janne valt op. De overige gezinsleden zijn slank. Janne daarentegen is fors gebouwd. De mensen in haar omgeving maken flauwe opmerkingen. Is zij er misschien een van de melkboer? Janne trekt het zich aan, het ondermijnt haar zelfvertrouwen. Het liefst zou zij onzichtbaar zijn, maar iedereen ziet haar, je kunt gewoon niet om haar heen. De docente op school plaatst haar zelfs tussen de drukke kinderen, omdat er zo letterlijk afstand ontstaat! Uit pure frustratie gaat Janne veel snoepen en zondert zich af. Dan komen haar ouders met een voorstel: voor elke kilo die Janne afvalt, krijgt ze geld. Janne gaat akkoord en langzaam maar zeker wordt ze dunner en dunner. Maar Janne wordt er niet gelukkiger door. Het afvallen wordt een obsessie. Ze verliest zichzelf en de grip op haar omgeving. Haar onzekerheid groeit en zelfs de prille vriendschap met klasgenoot Brage bevriest, omdat ze hem er ten onrechte van verdenkt gevoelens te hebben voor een ander. Een goed gesprek met haar ouders die een notitieboek vinden waarin Janne heimelijk haar gewichtsverlies bijhoudt, blijkt een keerpunt. Janne zoekt opnieuw toenadering tot Brage en raakt zelfs bevriend met twee meiden in haar klas. Voor het eerst laat ze zich ook weer verleiden tot het eten van iets lekkers.

In Wat is er eigenlijk met jou gebeurd? vertelt Jordahl het verhaal van een jong meisje dat te maken krijgt met vooroordelen vanwege haar gewicht. Jordahls tekeningen zijn trefzeker, hebben een grote uitdrukkingskracht. Zo tekent zij de hoofdpersoon op de momenten dat zij door anderen wordt getreiterd in grauwe grijstinten en ontstaat er een fel contrast met haar omgeving, wordt de dreiging bijna tastbaar. En zodra Janne overspoeld wordt door emoties is daar een allesoverheersende schaduw met de contouren van haar alter ego, de depressieve Janne die dieper wegzinkt in een verstikkend isolement.

 

Deze full colour graphic novel werd  bekroond met twee belangrijke Noorse prijzen: de Brage-prijs voor het Beste Kinderboek en de Pondus-prijs voor de Beste Graphic Novel van 2020. Uitgeverij Luitingh-Sijthoff bracht het voor ons taalgebied op de markt in een kloeke, stevig gebonden uitgave. Een aandoenlijk verhaal over belangrijke thema’s als anders zijn, vriendschap en de moed om jezelf te zijn.

Jordahl, J. (2021) Wat is er eigenlijk met jou gebeurd? Oorspronkelijke titel: Hva skjedde egentlig med deg? Nederlandse vertaling door Bernadette Custers. Amsterdam: Uitgeverij Luitingh-Sijthoff. Isbn  978 90 245 9769 7 € 17,99, 216 blz.

Susin Nielsen - Iets heel bijzonders

Een zorgeloze kindertijd? Dat wens je iedereen toe. Maar de overgang naar volwassenheid gaat niet vanzelf. Sterker nog, voor menig schrijver geldt dat een jeugdboek er pas toe doet wanneer er een enorme bak met ellende over de jonge verhaalfiguren wordt uitgestrooid. Anders zijn, (seksueel) geweld, verslaving, gescheiden ouders, ziekte, dood, pesterijen, noem maar op. Niets is te gek. De lezer moet tegen een stootje kunnen, de hoofdpersoon wordt er sterker door en het verhaal wint aan zeggingskracht.

Sommige auteurs lijken het schrijven over problemen en kwetsbare jongeren tot een soort van standaard te hebben verheven. Carry Slee is daarvan in eigen land een goed voorbeeld. Haar verhalen zijn dikwijls opgebouwd rond een maatschappelijk thema en bevatten een boodschap. In Fake! (2021) bijvoorbeeld dreigt de hoofdpersoon Levi ten onder te gaan na de verspreiding van een filmpje op YouTube met nepnieuws. Pas dus op voor de gevaren van fake news!

De in Canada geboren Susin Nielsen (1964)  heeft een sterke voorkeur voor mensen die anders zijn, zeg maar de outcasts in de samenleving. Ook zij heeft een boodschap, beter gezegd missie. Ze hoopt dat haar lezers leren in andermans schoenen te lopen, dat er ruimte ontstaat voor begrip. Hierna meer over haar nieuwste boek voor veertien jaar en ouder: Iets heel bijzonders.

Het verhaal

De veertienjarige Wilbur Alberto Thüringer- Jiménez, roepnaam Wilbur, is niet bepaald moeders mooiste.

Farah, een van mijn thuisles-vrienden in Vancouver, zei dat ik de jonge Marty Feldman zou kunnen spelen als er ooit een biopic over hem werd gemaakt, wat ik opvatte als een compliment, tot we naar Young Frankenstein keken. (p. 11)

Opgevoed door twee prachtige moeders (de mampa’s zoals hij ze noemt) hoopt Wilbur zijn oude leven achter zich te laten als hij op de middelbare school start. Het helpt niet wanneer zijn brief voor de tijdcapsule – een nogal persoonlijk en openhartig relaas waarin Wilbur zijn doelen ontvouwt voor de komende jaren – door een onverlaat wordt gepost op alle social media en gelezen wordt door de hele school. Met daarin ambities als ‘een grotere Jeremiah’ (Wilburs koosnaam voor zijn geslachtsdeel) en het mogen aanraken van een van de borsten van een meisje op wie hij hopelijk ooit smoorverliefd wordt, kan hij eigenlijk maar beter direct onderduiken.

Tot overmaat van ramp heeft zijn beste vriend, de homoseksuele Alex, net een relatie met Fabrizio, waardoor hij minder tijd heeft voor Wilbur. Gelukkig is daar Sal, zijn oude buurman van 85 jaar bij wie hij altijd terecht kan en met wie hij stoom kan afblazen door samen in het natuurhistorisch museum onder het geraamte van een kolossale dinosaurus te liggen.

Als Wilburs klas via een uitwisselingsproject een groep Franse leerlingen ontvangt, komt Charlie bij hem in huis. Charlie blijkt geen jongen maar een meisje, Charlotte. Een erg leuk meisje bovendien, met ook nog eens dezelfde naam als de hoofdpersoon in zijn lievelingsboek Charlotte’s web.

Nielsen verwijst in haar verhaal meerdere keren naar dit boek van E.B. White over een meisje dat de dieren kan verstaan en bevriend is met het biggetje Wilbur en diens beste vriendin Charlotte, een beeldschone grote grijze spin.

Wilbur echter durft Charlie niet te vertellen wat hij van haar vindt. Dat is het moment waarop Sal, Alex en Fabrizio besluiten om Wilbur eens goed onder handen te nemen als een echt Queer Eye-team (vernoemd naar de gelijknamige metamorfose-shows op Netflix, momenteel een absolute hit).

 

Susin Nielsen bewijst opnieuw dat ze geweldig kan schrijven. Schijnbaar moeiteloos haalt ze het hoge niveau van eerder verschenen werk. Ze blijft doen waar ze goed in is en dat is het schrijven over kwetsbare mensen, in het bijzonder jongeren die om allerlei redenen onzeker in het leven staan en geholpen door hun omgeving groeien in hun zelfbewustzijn.

Het moet raar lopen wil de lezer de hoofdpersoon Wilbur niet in het hart sluiten. Weer zo’n verhaal dat op een weldadige manier onder je huid kruipt en waar je mede dankzij de droge humor van de auteur werkelijk geen genoeg van krijgt.

 

Nielsen, S. (2021) Iets heel bijzonders. Oorspronkelijke titel: Tremendous Things. Nederlandse vertaling door Lydia Meeder en Barbara Zuurbier. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat. Isbn 978 90 477 1326 5 € 15,99, 236 blz.