‘Ik trap zo hard als ik kan en ga met een noodvaart op de brug af. (…)De Duitse soldaat buldert een waarschuwing. Ik negeer hem. (…) Het geluid van een geweer dat wordt geladen echoot over de brug.’ (p. 84)
Het is 1944 en
Nederland wordt bezet door het Duitse leger. In dit vierde oorlogsjaar hebben
de bewoners van Rotterdam het heel zwaar. Aan alles is een gebrek. Brandstof,
medicijnen, voedsel ... De mannen zijn verdwenen. Ondergedoken, in het leger of
te werk gesteld. Hun familieleden proberen te overleven. Het is half december
en het is ijzig koud.
Tonnie (14) besluit dat
het zo niet langer kan. Zij is de enige uit het gezin die op hongertocht kan
gaan. Een gevaarlijke fietstocht naar het platteland om eten te vinden voor
haar familie. Helemaal
alleen gaat ze op weg in een ijskoude wereld waarin ze niemand kan vertrouwen.
Op haar fiets zonder banden.
Aanvankelijk wordt ze
vergezeld door haar oudere nicht Didi, maar die haakt af zodra blijkt dat de
tocht heel gevaarlijk is.
We volgen Tonnie
gedurende haar eenzame reis over het platteland waar ze mensen ontmoet die haar
lang niet allemaal vriendelijk gezind zijn. Maar er zijn er ook die haar helpen
aan eten en een slaapplaats. Onbedoeld helpt ze mannen van het verzet die
schuilen in een boerderij waar Tonnie de nacht doorbrengt in een stal tussen de
koeien en kippen.
De tocht om eten te vinden voor haar familie valt Tonnie zwaar. Ze heeft zich voorgenomen voor Kerst weer thuis te zijn. Hongerig, bang en uitgeput ploetert ze voort, gedreven door de gedachten aan de mensen die haar dierbaar zijn.
Hongertocht
is gebaseerd op de herinneringen van de grootmoeder van de schrijfster van het
verhaal, Kim Bekkers. Haar oma maakte destijds als kind alle bombardementen van
dichtbij mee en leed tijdens de zogeheten hongerwinter van ‘44/’45 intense
honger. Dat dreef haar zoals zovele Nederlanders tot het eten van tulpenbollen,
het bedelen om aardappelschillen en het maken van meerdere hongertochten. De
gaten vulde ze naar eer en geweten in, rekening houdende met het karakter van
haar oma Tonnie en de tijd waarin zij opgroeide.
En zo werd Hongertocht
een prachtig document dat op een indringende manier de mentale veerkracht toont
van een jong meisje in oorlogstijd. Geen heroïsch avontuur, maar een bittere strijd
om te overleven. De schrijfster laat zien hoe jonge mensen in een
oorlogssituatie buitengewone moed kunnen tonen, maar wel ten koste van hun
kindertijd. Een verantwoordelijkheid vele malen te groot voor een
veertienjarige.
Hongertocht
is het debuut van Kim Bekkers (1990) en zet lezers aan het denken, maakt het
leed van gewone mensen in oorlogstijd tastbaar. Het is wrang dat de historische
gebeurtenissen met alle gewapende conflicten vandaag de dag weer uiterst
actueel zijn. Het doet je beseffen dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is.
Een hartverscheurend,
realistisch verhaal dat indruk maakt en de lezer (twaalf jaar en ouder) niet onberoerd laat.
Bekkers, K. (2026). Hongertocht. Amsterdam: Uitgeverij Leopold. Isbn 978 90 258 8955 5 € 16,99, 103 blz.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten