Dat heeft alles te maken met het fantastisch karakter van zijn werk. Avonturen als Reis naar de maan, Twintigduizend mijlen onder zee en Naar het middelpunt der aarde spraken destijds niet alleen enorm tot de verbeelding, Vernes profetische ideeën over onderzeeërs en ruimtevaart gunden de lezer bovendien een fascinerende blik op de toekomst.
Een onmogelijke weddenschap
Adwin de Kluyver (1968), historicus en schrijver, werd al jong geraakt
door De reis om de wereld in tachtig dagen (1873) nog zo’n beroemd
verhaal van Verne. De excentrieke Engelsman Phileas Fogg gaat de weddenschap aan
dat hij in tachtig dagen de wereld kan rondreizen. Dat leek in 1872, het jaar
waarin de gebeurtenissen plaatsvinden, een onmogelijke opgave. Onderweg worden Fogg
en zijn bediende Passepartout op de hielen gezeten door detective Fix, die de
gentleman ten onrechte verdenkt van een bankroof. Tijdens een reis met treinen
en stoomschepen racen ze over de aardbol en redden ze, opgejaagd door de klok,
de jonge weduwe Aouda van de brandstapel, die zich bij hen aansluit en met wie
Fogg aan het eind trouwt. Lukt het Fogg om de weddenschap te voltooien en zijn
naam te zuiveren?
Dit intrigerende verhaal liet Kluyver niet meer los.
Toen hij het op latere leeftijd opnieuw las, zag hij iets anders, iets wat hij
als kind nooit had opgemerkt.
‘Want waar zijn de stemmen van de vrouwen? Waar zijn
de mensen die niet in Londen wonen, maar in Bombay, Yokohama of op de Amerikaanse
prairie? Ze zijn er wel, maar vaak alleen als decor. Als figuranten in een
toneelstuk waarin de witte, rijke Europese reiziger de hoofdrol speelt. En toen
dacht ik: dat kan anders.’ (p.7)
In de hoofdrol: Aouda en Passepartout
De Kluyver voegde de daad bij het woord en hij
herschreef de geschiedenis. Waar in het origineel de auctoriale vertelsituatie
overheerst, krijgen in zijn versie Aouda en Passepartout als verhaalfiguren
heel duidelijk een eigen stemgeluid. Deze twee jonge mensen weigeren een bijrol
te spelen in het leven van de ander en kiezen er bewust voor te zijn wie ze
zijn. Aouda is niet langer de bescheiden vrouw, steevast dankbaar en bijna
onzichtbaar. De Kluyver maakt haar tot een heldin, geeft haar een stem, ‘luid
genoeg om gehoord te worden.’ (p. 8)
En Passepartout is anders dan in Vernes boek niet
alleen maar de clowneske, klunzige knecht. Hij was erbij in Parijs, toen er
gevochten werd tijdens de Commune – een opstand van gewone mensen tegen
machthebbers. Hij weet waar hij voor staat, wat het betekent om te verliezen. Hij
durft voor zijn mening uit te komen.
Klassiek met een menselijke hartslag
Aouda & Passepartout – Reis naar de
vrijheid in tachtig dagen is het debuut van Alwin de Kluyver
als jeugdboekenschrijver. Het avontuur bleef in zijn versie overeind net als de
route die Fogg en zijn metgezellen aflegden. Maar het perspectief en de toon
zijn in deze hervertelling duidelijk anders. Waar bij Verne de bewondering voor
de snel veranderende techniek overheerst, is er bij De Kluyver twijfel. Want wie
profiteert er feitelijk van de spoorwegen? De lezer ervaart de ongelijkheid in
de negentiende eeuw. Vrouwen die geen opleiding mochten volgen, arbeiders die
werden uitgebuit, landen die werden gekoloniseerd… .
Waar Verne vooral de klok volgt, volgt De Kluyver de mensen. En zo kreeg het klassieke verhaal van Jules Verne een menselijke hartslag. Aouda & Passepartout is een meeslepend, fris verhaal dat het avontuur van Verne behoudt, maar de emotionele kern verdiept met echte mensen op zoek naar hun vrijheid.
Een mooi boek. Hulde ook aan de vormgever. De
illustratie, het kleurgebruik en de titel in gouddruk maken deze uitgave tot
een echte blikvanger.
Kluyver, A. de (2026). Aouda & Passepartout - Reis naar de vrijheid in tachtig dagen. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat b.v. Isbn 978 90 477 1805 5 € 16,99, 215 blz.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten