Paul van Loon - Danse Macabre

Paul van Loon (Geleen, 1955) timmert al tientallen jaren aan de weg met zijn werk. Vampier in de school, De griezelbus, Dolfje Weerwolfje …, het zijn zomaar wat titels van boeken die gekerfd staan in ons collectieve geheugen. Meerdere generaties jonge lezers groeiden op met de griezelverhalen van Van Loon die zelf liever spreekt van grumor: griezelen met humor. In 2011 verscheen van Paul van Loon Raveleijn, een verhaal dat hij schreef in opdracht van attractiepark De Efteling. Het verhaal – verfilmd voor televisie - stond aan de basis van de Efteling-parkshow Raveleijn en het kreeg in 2017 en in 2023 tweemaal een vervolg met achtereenvolgens De bende van de Witte Veer en Het Bloed van de Laatste Draak.

Aangemoedigd door het succes van Raveleijn besloot De Efteling de samenwerking met Van Loon opnieuw aan te gaan. Op de locatie waar ooit het Spookslot stond, vindt de bezoeker nu Danse Macabre en dat is tevens de titel van het nieuwste verhaal van Paul van Loon: Danse Macabre – Het begin.

De schrijver voert ons mee terug in de tijd naar het jaar 1876, om precies te zijn 13 oktober. We maken kennis met Florian en Isabella die van hun pleegvader Damian Sauvage, violist in het orkest van Joseph Charlatan, een stevige waarschuwing krijgen in geen geval naar de naburige abdij in het Huyverwoud te gaan. Daar zouden immers geheimzinnige dingen gebeuren, een plek waar het kwaad sluimert en het onheil rondsluipt. Nieuwsgierig geworden slaan de kinderen de waarschuwing in de wind. Op de avond dat het orkest de Danse Macabre speelt in het bijzijn van de maker, de Franse componist Camille Saint-Saëns, zien Florian en Isabella, verscholen achter de koorbanken, hoe een zwarte schaduw over de muzikanten trekt en de abdij begint in te storten. De brokstukken vallen om hen heen, terwijl het gehele orkest wordt opgeslokt door ‘Het Onnoembare’, het Kwaad. De kinderen weten op het nippertje te ontsnappen. Het is de start van een avontuur vol angst.

Danse Macabre - Het begin is een toegankelijk verhaal, buitengewoon geschikt voor de jongere en minder ervaren lezers in de brugklas. Het boek is verkrijgbaar in een gebonden luxe editie met folie, fullcolour illustraties en kleur op snee.

Loon, P. van (2024) Danse Macabre – Het begin. Amsterdam: Uitgeverij Leopold/Efteling. Isbn 978 90 258 8800 8 € 23,99, 288 blz.

Caja Cazemier - Harde handen

Caja Cazemier (Spijkenisse, 1958) staat bekend als een ervaren schrijfster die, geïnspireerd ook door haar werk als jongerencoach, het liefst schrijft over onderwerpen waarmee jongeren te maken kunnen krijgen als zij tussen de elf en zestien jaar oud zijn. Denk daarbij aan eenzaamheid, seksualiteit, zinloos geweld, alcohol en drugs. Vooraf verdiept Caja zich gewoonlijk in de onderwerpen, verricht ze de nodige research. Dat was ook het geval bij haar nieuwste boek Harde Handen, een indringend verhaal over huiselijk geweld, waarvoor Caja samenwerkte met Veilig Thuis Friesland.

 Hoofdpersoon in Harde Handen is de dertienjarige Moxie. Zij kan alleen ontspannen als haar vader niet thuis is. Wanneer hij een slecht humeur heeft, kan alles voor hem een reden zijn om klappen uit te delen. Moxie durft er met niemand over te praten. Anders gaat Wapper, de hond eraan, heeft haar vader gedreigd. Wat moet ze doen? De spanningen lopen verder op. Zo kan het niet langer doorgaan!

Zoals we dat van Caja Cazemier gewend zijn, laat ze zien dat er ondanks alle misère altijd een uitweg is. Moxie slaagt er, geholpen door Veilig Thuis, in te ontsnappen aan de ellende en geweld en de geschiedenis heeft dan ook een hoopvol einde. 

Een knap geschreven verhaal dat veel jongeren zal aanspreken en dat zich bovendien goed leent voor een dialoog in de klas.

Cazemier, C. (2024) Harde handen. Amsterdam: Uitgeverij Ploegsma. Isbn 978 90 216 8610 3 € 15,99, 208 blz.

Mel Wallis de Vries - Gebroken

Van Mel Wallis de Vries (Leiden, 1973) verscheen Gebroken. Wie bekend is met haar werk weet dat zij zich volledig heeft toegelegd op het schrijven van jeugdthrillers en dat doet ze best verdienstelijk. Ze won in het verleden liefst zeven maal de Prijs van de Jonge Jury en verschillende boeken van haar werden verfilmd en zijn bewerkt tot musical. Wallis de Vries ontleent haar populariteit vooral aan haar talent de spanning heel subtiel op te bouwen. Haar verhalen munten uit in een verslavende mix van fantasie en realiteit en ze weet de identiteit van de foute verhaalfiguur tot het einde gewoonlijk knap verborgen te houden. Ze spreekt de taal van jongeren, weet wat er in hen omgaat. De slimme marketing van haar uitgever De Fontein doet de rest.

 Gebroken verhaalt over de lotgevallen van zes nogal verschillende karakters. Het zijn drie meiden en drie jongens: Jasmijn, Lotus, Fleur, Niek, Oliver en Leo. Ze kennen elkaar van school en ze besluiten gezamenlijk de jaarwisseling door te brengen in het vakantiehuis van de ouders van Jasmijn in de buurt van het Naardermeer. Hun gezellig samenzijn verandert al rap in een drama als Lotus na een kort verblijf buiten de deur hevig bloedend en in shock terugkeert. Het blijkt dat er ergens buiten een zieke geest ronddwaalt die het op de jongeren heeft gemunt. Een moordenaar die geen genade kent. Niet iedereen haalt het. Wat is vriendschap waard?

In deze YA-thriller vinden we alle succesingrediënten terug en dat maakt het waarschijnlijk dat ook dit verhaal uitgroeit tot een zoveelste succes. Buitengewoon slim van de uitgever kunnen fans zich nu al melden via de website van de auteur om kans te maken straks een rolletje te spelen in de trailer bij het volgende boek van Wallis de Vries dat verschijnt in 2025. Als covermodel fungeren op het omslag is ook een optie.

Wallis de Vries, M. (2024) Gebroken. Utrecht: Uitgeverij De Fontein. Isbn 978 90 261 7578 7 € 12,50, 144 blz.

Aimée de Jongh - Heer van de vliegen

Ik besteedde eerder aandacht aan het werk van Aimée de Jongh (Waalwijk, 1988). Deze getalenteerde animator, stripauteur en illustratrice maakte in 2014 furore met haar eerste beeldverhaal, De terugkeer van de wespendief. Daarna volgde onder meer het autobiografische Taxi!. De graphic novel Bloesems in de Herfst (Ballon Media N.N., 2020) die ze maakte met de Belgische scenarist Zidrou zorgde voor internationale erkenning en vervolgens ging het hard met haar carrière. In 2021 verscheen Dagen van zand (Scratch Books, 2021), een schitterende beeldroman die zich afspeelt tijdens de zogenaamde Dust Bowl in de jaren dertig (1937) van de vorige eeuw. Het verhaal is gebaseerd op ware gebeurtenissen in Amerika waar zich door extreme droogte en decennialange intensieve landbouw een enorme klimaatramp voltrok. Aimée verrichtte vooraf de nodige research. Ze reisde af naar Oklahoma, destijds het episch centrum van de zandstormen en het landschap dat ze aantrof, verschilde weinig van de beelden die ze kende van oude zwart-witfoto’s uit die tijd.

Dagen van zand werd een regelrechte bestseller in Nederland en Frankrijk en won meerdere prestigieuze prijzen in Amerika en Japan.

Het Eisner-genomineerde Zestig lentes volgde in 2022. Aimée was hiervoor de samenwerking aangegaan met scenarist Ingrid Chabbert. In datzelfde jaar won ze de Stripschapsprijs, de belangrijkste oeuvreprijs op haar werkterrein in ons land.

Een klassieker

In september verscheen het nieuwste boek van Aimée: Heer van de vliegen. Het is haar bewerking van Lord of the Flies van de Engelse Nobelprijswinnaar William Golding (Cornwall, 1911 – 1993) uit 1954. Het boek geldt als een absolute klassieker. Het is de geschiedenis over jongens die met hun vliegtuig neerstorten op een idyllisch onbewoond tropisch eiland. De kinderen overleven de ramp, maar er zijn geen volwassenen en dus moeten ze zichzelf zien te redden in de hoop snel gevonden te worden. Twee jongens schuiven zichzelf naar voren als leider. Het zijn Ralph en de aanvoerder van het jongenskoor, Jack. Ralph wordt na een stemming gekozen, maar het is duidelijk dat Jack zich daar niet bij neerlegt. De samenwerking rammelt aan alle kanten, omdat de jongens verschillen in de prioriteiten die ze stellen. Ralph wil een groot vuur brandende houden in de hoop zo ontdekt te worden, terwijl Jack de focus legt op de nogal bloederige jacht op wilde zwijnen. Er ontstaan twee kampen en het broeit in de onderlinge relaties. De sfeer neemt grimmige vormen aan en Jack en zijn aanhang tonen zich steeds gewelddadiger. Ralph ziet zijn aanhang zienderogen slinken. De geschiedenis bereikt een dramatisch dieptepunt wanneer eerst Simon en vervolgens Piggy, twee jongens uit het kamp van Ralph, worden gedood. Ook Ralph moet vrezen voor zijn leven … .

Lord of the Flies is wereldwijd miljoenen keren verkocht, werd vertaald in vierenveertig talen en is verfilmd. De roman was destijds het debuut van William Golding die zijn inspiratie vond in de gruwelijkheden die hij meemaakte gedurende de Tweede Wereldoorlog. Golding was onder meer betrokken bij de invasie van Normandië op D-Day.  De titel is een verwijzing naar de duivel Beëlzebub. Golding toont ons zijn sombere visie op de mensheid. Hij laat zien hoe een groep geciviliseerde jongens op een dierlijke manier verwildert. Alle ethisch besef verdwijnt als sneeuw voor de zon. De grens tussen goed en kwaad bestaat niet meer zodra het individualisme het wint van het algemeen belang. De kinderen blijken onder druk van de groep in staat tot het plegen van gruwelijke misdaden.

Nog altijd actueel

Dit spannende verhaal is nu zeventig jaar oud, maar nog altijd actueel. Wat zijn we? Zijn we mensen of dieren? Het wereldnieuws anno 2024 laat pijnlijk zien hoe mensen doorslaan zodra zij zich anoniem voelen.

Aimée raakte op de middelbare school gegrepen door het verhaal en geleidelijk rijpte bij haar het idee het boek te ‘verstrippen’.  Auteursrechtelijke restricties maakten dat onmogelijk, maar twee jaar geleden gaven de nazaten en Faber, de Engelse uitgever van het werk van Golding, groen licht.

Een absolute aanrader

De wijze waarop Aimée Heer van de vliegen heeft gevisualiseerd is fenomenaal en laat zich nauwelijks in woorden vangen. Al bij het zien van de eerste beelden ben je verkocht en laat de geschiedenis je 352 pagina’s lang niet meer los, ook niet nadat je het boek allang uit hebt.

Aimée volgt vrij nauwkeurig het oorspronkelijke verhaal van Golding waarbij ze zich een meester toont in het overbrengen van gevoel. De verhaalfiguren komen in  haar trefzekere illustraties los van het papier, gaan echt leven. Aimée was gewend digitaal te werken, maar voor dit boek tekende ze met inkt op papier. De inkleuring geschiedde wel met behulp van de computer.

Voor wie het boek eerder las, geldt deze graphic novel als een geslaagde hernieuwde kennismaking. Het is in deze vorm ook een absolute aanrader voor leerlingen van veertien jaar en ouder die gewoonlijk minder makkelijk zijn te verleiden tot het lezen van een boek. Een nabespreking in de klas ligt voor de hand.

Deze uitgave wordt in vertaling in meer dan 25 landen uitgebracht. In ons land rolde het boek medio september van de persen en de eerste druk was binnen enkele dagen volledig uitverkocht. Op het moment van schrijven is een aanzienlijk deel van de geplande herdruk ook weer gereserveerd.

Van 5 oktober 2024 tot 2 februari is er in Kunsthal Rotterdam een overzichtstentoonstelling over het werk van Aimée. De tentoonstelling StoryLines presenteert een selectie van haar schetsboeken, originele kunst en animaties. Er is ruime aandacht voor haar journalistieke werk en haar bewerking van Lord of the Flies, waarbij de originele tekeningen worden tentoongesteld.

Heer van de vliegen. Oorspronkelijke uitgave Lord of the Flies. Tekst: William Golding, 1954. Bewerking, vertaling en illustraties: Aimée de Jongh, 2024. Amsterdam: Wiebe Mokken, Scratch Books. Isbn 978 94 931 6689 9 € 29,95, 360 blz.

Nadine Swagerman - De helft van mij

 

De Alkmaarse uitgever Kluitman lanceerde deze zomer de lijn ‘Jij doet ertoe’. In deze serie verschijnen boeken met belangrijke maatschappelijke en sociale thema’s, bedoeld voor diverse leeftijden. De boeken zijn te herkennen aan een eigen logo en bij elk boek zal er een lesbrief te downloaden zijn via de website van de uitgever.

De eerst verschenen titel in de reeks is de Young Adult-roman De helft van mij van Nadine Swagerman.

Verwarrende gevoelens
Sara woont samen met haar vader en hond Spot in een klein dorp waar nooit iets gebeurt. Als Sara voor school een opdracht krijgt die haar dwingt te kijken naar het verlies van haar moeder en de leegte die zij heeft achtergelaten, wordt haar zorgvuldig opgebouwde alles-gaat-oké-houding volledig overhoopgegooid.

Sara komt terecht in een draaikolk van vragen, gemis, verdriet en woede. Ze voelt zich alleen en totaal onbegrepen. Er is één iemand door wie ze zich wel gezien voelt: Jen. Maar wat moet ze met al die verwarrende gevoelens die omhoogkomen?

De helft van mij is een boeiend verhaal over het ontdekken van je innerlijk. Het is ook een geschiedenis over vriendschap, liefde en verlies. Swagerman geeft een goed uitgewerkt portret van de nog jonge hoofdpersoon die moet zien te dealen met het verlies van haar moeder en tegelijkertijd geconfronteerd wordt met de best wel complexe gevoelens die ze heeft voor Jen, een vriendin die ze ooit kende van de basisschool en die na een verhuizing plotsklaps terugkeert in haar leven. Zonder valse emoties werkt de schrijfster geleidelijk toe naar een voorspelbaar, maar passend en wensvervullend slot. Wat mij betreft een geslaagd boek, zeker ook  voor jongeren die worstelen met hun identiteit.

Nadine Swagerman
Nadine Swagerman (Medemblik, 1989) droomde er als zevenjarig meisje al van om schrijfster te worden. Ze stond in de finale van twee schrijfwedstrijden en in 2018 kwam haar droom uit toen haar debuut Eén waarheid bij uitgeverij Kluitman verscheen. Met dit boek heeft ze de Jonge Jury Debuutprijs 2019 gewonnen.

Haar andere boeken zijn Maar ik ben jou niet (2020), Aan de andere kant van geluk (2022) en Wat we niet zeggen (2022), eveneens bij Kluitman verschenen.

Swagerman, N. (2024) De helft van mij. Alkmaar: Kluitman b.v. Isbn 978 90 206 5261 1 € 18,99, 300 blz.

Buddy Tegenbosch - Jimi Fender Johnson

Op 12 juni vond in Tivoli Vredenburg in Utrecht het jaarlijkse festijn plaats rond de uitreiking van de Prijs van de jonge Jury, een initiatief van Stichting Lezen en Passionate Bulkboek. Deze prijs wordt sinds 1998 jaarlijks toegekend aan het beste in het Nederlands verschenen jeugdboek in de leeftijdscategorie 12  tot en met 15 jaar. Vanaf  2017 komen alleen nog oorspronkelijk Nederlandstalige boeken voor de prijs in aanmerking.  De winnende schrijvers ervaren de prijs als de ultieme erkenning voor hun werk, omdat het de jongeren zelf zijn die stemmen op het boek dat zij het meest waarderen. Zij kiezen uit een groslijst, een overzicht van alle boeken die in het voorafgaande  jaar verschenen. Buddy Tegenbosch kreeg de meeste stemmen en dus won hij. Dat deed hij voor de tweede keer. Vier jaar eerder won hij met Match (Van Goor, 2019), een jeugdroman over een topsporter die voor een lastige keuze komt te staan. Nu streek hij de hoogste eer op met Jimi Fender Johnson.

Sprong in de tijd

Hoofdpersoon Jimi is in werkelijkheid Lucy, geboren als meisje. Hij heeft duidelijk iets met muziek, getuige ook de verwijzingen in zijn naam naar Jimi Hendrix en Fender, diens gitaar. Johnson is de naam van zijn overleden vader.

Al in het eerste hoofdstuk stijgt de spanning ten top, trekt de schrijver je in het verhaal.  Jimi heeft na afloop van de repetitie van zijn band een ontmoeting met een geheimzinnige vrouw. Zij raadt hem aan vooral niet de trap te beklimmen in een aangrenzende onbekende ruimte. Jimi negeert de waarschuwing. De trap blijkt een soort van poort naar het verleden. Hij belandt in het New York van 10 september 2001. Om weer terug te keren naar het heden moet Jimi een persoonlijke en intense opdracht vervullen. Met behulp van muzikale aanwijzingen en een onverwachte bondgenoot in de vorm van de kleurrijke Mateo ontdekt Jimi wat hem te doen staat. Zijn opdracht brengt hem naar de bovenste verdieping van het WTC. Het is de ochtend van 11 september. Lukt het Jimi zijn taak te volbrengen? En slaagt hij erin de wolkenkrabber op tijd te verlaten?

Jimi Fender Johnson is een uiterst onderhoudend en spannend fantasieverhaal waarin niet alleen de transitie van de hoofdpersoon een thema is, maar waarin ook muziek en de dramatische historische gebeurtenissen rond de terroristische aanslagen op het World Trade Center een rol spelen. De liefde voor muziek heeft Jimi geërfd van zijn vader. Achterin de roman staat ‘papa’s playlist’, een overzicht van alle nummers die in het verhaal voorkomen. Fragmenten van de Engelse songteksten brengen Jimi stap voor stap verder in het volbrengen van zijn opdracht.

Buddy Tegenbosch
Buddy Tegenbosch (Eindhoven, 1975) staat bekend  om zijn toegankelijke en herkenbare verhalen voor jongeren. In zijn werk behandelt hij actuele en relevante thema’s en hij daagt zijn lezers uit over die onderwerpen na te denken. Naast zijn schrijverschap is hij piloot en zijn werk vormt een duidelijke en dankbare  inspiratiebron voor zijn reislustige verhalen.

Behalve de Jonge Jury-trofee ontving Tegenbosch ook een boektrailer van Jimi Fender Johnson, gemaakt door Boek van Nederlands én het Jonge Jury Boekgenootschap. Die is te vinden op YouTube: de boektrailer

Op de website van de Jonge Jury staat de link naar een verslag, een zogeheten aftermovie van de dag van de Jonge Jury 2024: de aftermovie

Goed om  te weten: in 2025 bestaat de Jonge Jury een kwart eeuw en dat wordt gevierd. Tijdens dit jubileumjaar wordt de schatkist aan lesmateriaal geopend en kunnen docenten hun leerlingen kennis laten maken met de leukste leestips van de afgelopen 25 jaar. De jubileumeditie van de Dag van de Jonge Jury 2025 vindt plaats op dinsdag 27 mei 2025 in de Doelen in Rotterdam.

Tegenbosch, B. (2023) Jimi Fender Johnson. Amsterdam: Uitgeverij Unieboek. Isbn 978 90 003 8832 5 € 18,99, 256 blz.

Ted van Lieshout - Ommouw me

Wij willen aan

Omarm me

met je mouwen.

Ommouw me,

Mij, o, arme. (p. 9)

 

Wie wijdt er nu poëzie aan kleren?  Ted van Lieshout (Eindhoven, 1955) doet het. In Ommouw me staan gedichten, in beeld en taal, bedoeld voor alle leeftijden. Van Lieshout probeert betekenis te geven aan het belang van kledingstukken en schoeisel. Ze zijn niet alleen belangrijk voor ons, wij zijn het ook voor onze kleren. Om de woorden van Van Lieshout te gebruiken: ‘Jij bent de ziel van je kleren.’

Zoals altijd brengt Van Lieshout zijn poëzie op een originele, vernieuwende manier. Verrassende vondsten vertellen over dierbare herinneringen, identiteit, troost en verlangen. In tekst maar ook in visuele vondsten als het korte etiketgedicht; met humor, ernstig, uitdagend.

Van Lieshout kwam op het idee voor het schrijven van dit boek doordat hij moeilijk afstand kan doen van kleding. Niet alleen van zichzelf, maar ook van familieleden. In een nawoord licht hij dit toe:

‘Ik heb altijd het idee gehad dat de kleren die je uitgedaan hebt zich op de een of andere manier herinneren dat jij erin hebt gezeten. Ik dacht: die kleren zijn eigenlijk een gedicht waaruit iemand verdwenen is. En zo kwam ik ertoe om een dichtbundel te maken met kleren in de hoofdrol.’

En dus is er aandacht voor zijn mooiste trui op het omslag. Maar ook de pet van zijn vader die overleed in 1963.

 

Ik heb nog vaders pet, alleen,

hij past me niet. Hij is te klein.

Hoe kan het hoofd van een zoon

groter dan dat van een vader zijn?

(‘Ik pas mijn vader’, p. 23)

 

Speciale aandacht is er voor de jongere broer van Van Lieshout die in 1979 stierf. Het is deze broer die Ted inspireerde tot het schrijven van de roman Gebr. (Van Goor, 1996). In het hoofdstuk ‘Wij zijn bewaard’ lezen we de gedichten die hij schreef bij kledingstukken van wijlen zijn broer als diens roze kleuterwanten, een muts en een paarse broek.

 

Ik wou het eerst niet weten, maar

nu hij dood is wel: hier heeft het vel

van mijn broer tegenaan gezeten.

 

(‘Binnenstebuiten’, p. 82)

 

Wat is Ted van Lieshout toch een getalenteerd schrijver! Echt een fascinerend boek, in woord én in beeld. Deze bundel mag u uw leerlingen niet onthouden! Een ding staat vast: na lezing kun je geen kledingstuk meer achteloos weggooien…

Voor zijn werk kreeg Ted onder meer de Woutertje Pieterse-prijs, de Gouden en negen Zilveren Griffels en voor zijn gehele oeuvre de Theo Thijssen-prijs.

Lieshout, T. van (2024) Ommouw me. Amsterdam: Uitgeverij Leopold. Isbn 978 90 258 8415 4 € 19,99, 96 blz.