Leslie Connor - De waarheid volgens Mason Buttle

(Lemniscaat, 2018)

Mason Buttle is een alleraardigste jongen met een verstandelijke beperking. Met zijn oom Drum en zijn oma woont hij op een appelboerderij. Daar leeft ook nog Shayleen, een wereldvreemd en koopziek meisje dat bezit nam van Masons kamer nadat zijn oom haar uit medelijden had opgepikt in het plaatselijke café. Masons moeders is enige jaren geleden verongelukt en toen vervolgens ook nog de appeloogst mislukte, was de zin eraf bij de familie en verkocht oom Drum een deel van de boomgaard aan een projectontwikkelaar t.b.v. woningbouw. Het resterende land en de boerderij zijn sindsdien ernstig verwaarloosd.

Mason is op school dikwijls te vinden in de Stooz, de kamer van juf Blinney. Als zorgcoördinator heeft zij Masons vertrouwen gewonnen. Dat is nodig, want Mason heeft op school niet alleen veel ondersteuning nodig, hij worstelt ook met zijn gevoelens omdat zijn beste vriend Benny meer dan een jaar geleden dood werd gevonden in de boomgaard, onderaan de ladder van hun zelfgemaakte boomhut. De politie plaatst vraagtekens bij Benny’s overlijden en inspecteur Baird laat Mason niet met rust, vooral ook omdat hij de laatste was die zijn vriend in  leven zag. Het valt Mason niet mee de gebeurtenissen die vooraf gingen aan het fatale ongeluk goed op een rijtje te krijgen. De inspecteur gaf hem daarom een schrift en hoopt dat Mason door erin te schrijven zijn gedachten kan ordenen. Dat is een absolute misvatting, want Mason heeft een ernstige vorm van dyslexie. Juf Blinney laat hem niet voor niets werken op de computer waarop ze een programma voor spraakherkenning (‘de draak’) heeft geïnstalleerd. Geregeld ‘vertelt’ Mason de draak zijn verhalen.

In de Stooz maakt Mason kennis met nog andere jongeren met een ondersteuningsbehoefte. Met de tengere Calvin Chumsky sluit hij vriendschap en het duurt niet lang of de twee jongens zijn onafscheidelijk. Ze zijn dikwijls te vinden bij Mason thuis waar ze een in verval geraakte voorraadkelder hebben omgebouwd tot een schuilplaats en een soort van geheime ontmoetingsplek. Daar voelen ze zich veilig voor Matt Drinker, een vervelende buurjongen die hen voortdurend bespot en bekogelt met appels uit de boomgaard.

Tijdens een wilde achtervolging door Matt en diens vrienden raken Mason en Calvin van elkaar gescheiden. Als blijkt dat Calvin die nacht niet thuiskomt, gaan alle alarmbellen rinkelen en neemt de geschiedenis een wel heel bijzondere wending.


De waarheid volgens Mason Buttle is een fascinerend en boeiend verhaal voor jongeren in de onderbouw. Mason Buttle is een heerlijk kind. En ook al mist Mason het verstand van zijn leeftijdsgenoten, het zal de lezer weinig moeite kosten deze bijzondere jongen in het hart te sluiten.
Schrijfster Leslie Connor woont in Connecticut, Amerika. We kennen haar van het bij Lemniscaat eerder verschenen De gevangenisfamilie van Perry T. Cook.

Marloes Morshuis - De schaduwen van Radovar

(Lemniscaat, 2018)

Stel je eens voor. Een samenleving waarin je voortdurend wordt beoordeeld middels punten, scores die je positie bepalen. Families die hard genoeg werken en zo voldoende punten verdienen, klimmen letterlijk op in de stad. Wie teveel minpunten scoort, eindigt als Ondergronder, of erger nog in een Onderwijk. De regels in de stad zijn streng. Zo mag niemand zonder toestemming naar buiten, zijn planten en dieren verboden en leveren onvoldoendes op school ook minpunten op.
De hoofdpersoon in het nieuwste verhaal van Marloes Morshuis, Jona, woont met haar ouders, broertje en oma in Sterrenlicht, een van de enorme flats van Radovar. De inwoners van deze grijze stad zijn volledig in de greep van de familiescore.

Het grootste deel van de mensen in Radovar heeft zich naar het systeem geschikt. Wie hard werkt, kan een luxe leven leiden. Maar doe je niet mee, dan stort je je hele familie in het verderf. Daarom zwijgt Jona. Ze protesteert niet, maar onttrekt zich zoveel mogelijk aan het Sterrenlichtbestaan. Haar enige vriend is de vreemde klusjesman Zalman, die geïsoleerd diep onder de grond woont.
Maar dan maakt Jona hardhandig kennis met de schaduwkanten van Radovar. Zo moet oma verplicht naar een 75-plus-gebouw en blijken de schoonmaakploegen van de Grijze Brigade niet alleen de straten schoon te vegen. Als Jona stiekem naar buiten sluipt en de zwerfjongen Kilian tegenkomt, ontdekt ze via hem steeds meer negatieve kanten van het dictatoriale systeem. Diep in haar broeit het verzet en langzaam maar zeker raakt ze betrokken bij een verzetsgroep die de ware aard van Radovar wil onthullen. Jona ontdekt dat de schaduwen van de stad meer verbergen dan ze dacht en komt in groot gevaar.


Marloes Morshuis (1970) schrijft graag spannende verhalen die jongeren meenemen naar een andere wereld en die ze tegelijk ook met andere ogen naar hun eigen wereld laat kijken. Morshuis lijkt met haar derde boek definitief te hebben gekozen voor jeugdboeken met een duidelijke boodschap, verhalen met maatschappijkritische thema’s, onderwerpen die de lezer aan het denken zetten. Was haar debuut  Koken voor de keizer (2015) een spannend, fantasierijk en sprookjesachtig geschreven verhaal, Borealis (2016) is een ecothriller waarin een naderende wereldwijde milieuramp centraal staat. En De schaduwen van Radovar is een verontrustende dystopie over een dictatuur die absoluut overeenkomsten vertoont met het hedendaagse China, alwaar de overheid  haar staatsburgers wil opnemen in een database en met behulp van sociale scores, bepaald door goed en slecht gedrag, de mensen wil belonen en straffen.


Al met al kunnen we spreken van een geslaagde jeugdroman voor lezers van twaalf jaar en ouder, een spannend verhaal dat bovendien meer dan genoeg stof tot nadenken geeft. De gebeurtenissen zijn geloofwaardig en maken een echte indruk. Morshuis heeft haar vorm gevonden en laat zien het schrijven absoluut in haar vingers te hebben.

Inez van Loon - Mathilde, ik kom je halen

(Clavis, 2018)

Inez van Loon, die we onder meer kennen van de verhalen in de met veel flair geschreven Skatewisereeks schreef een realistisch verhaal over de jeugdjaren van haar grootouders die aan het begin van de twintigste eeuw opgroeiden in de Rupelstreek, een streek in de provincie Antwerpen, thans vooral bekend om haar natuur en een uitgebreid netwerk van wandel- en fietspaden. Eeuwenlang werd er klei ontgonnen, getuige de overgebleven steenbakkerijen.

Nadat de moeder van de dertienjarige Mathilde is overleden kiest haar vader voor een jonge minnares. Daarbij zit zijn dochter hem in de weg en hij besluit haar onder te brengen bij familie in de Belgische Rupelstreek, werkzaam in de steenindustrie.
Mathilde deelt  het piepkleine huisje van haar oom en tante met nog eens negen kinderen en zij schrikt van het zware en armoedige leven. Al snel blijkt dat haar oom schulden heeft bij de steenbakkersbaas en het is onvermijdelijk dat ook Mathilde zal moeten werken voor kost en inwoning. Van klein tot groot, iedereen werkt keihard mee.
Mathilde wordt aangesteld als afdrager. Samen met een groep veelal jonge kinderen draagt zij duizenden stenen per dag over de droogplaats. Kobe, de meesterknecht, zorgt ervoor dat de aandacht van niemand verslapt. Met harde, nietsontziende hand regeert hij op de werkplaats en daarbij toont hij bijzondere belangstelling voor Mathilde die hij ervan verdenkt de arbeiders tegen hem op te zetten.
Als de jonge Fonske door uitputting ernstig ziek in het hospitaal wordt opgenomen en het sluimerende verzet, aangemoedigd ook door de socialistische huisarts in het dorp, groeit neemt Mathilde een moedig besluit. Geholpen door haar vriend Adriaan vlucht ze naar Antwerpen waar het haar lukt een baan te vinden als dienstbode bij de voorname familie Lestrieux. De heer des huizes bestiert een goedlopend chocoladebedrijf en voor een nieuw te openen chocolaterie op de Keyserlei zoekt hij een medewerkster voor het fijne werk. Mathilde aanvaardt haar nieuwe baan en werkt zich op tot een kundig en gewaardeerde kracht.
Als in 1914 de Eerste Wereldoorlog begint, staat ze plotsklaps oog in oog met Adriaan die soldaat is geworden in het Belgische leger. Hij helpt haar opnieuw te ontkomen uit de stad die inmiddels zwaar te lijden heeft onder het oprukkend oorlogsgeweld van de Duitsers.


Van Loon schreef met Mathilde, ik kom je halen een prachtig eerbetoon aan de honderdduizenden naamloze kinderen die overal op de wereld, in heden en verleden, slachtoffer zijn geworden van kinderarbeid. Het verhaal is zoals gezegd gebaseerd op het leven van haar Vlaamse grootmoeder.
De directe en vlotte manier van vertellen, de vele spannende gebeurtenissen en natuurlijk het dramatische onderwerp missen hun effect niet en zorgen ervoor dat je als lezer geboeid raakt en het boek in een ruk uitleest. Het verhaal is niet alleen spannend, maar geeft ook een goed beeld van het leven bij de start van de vorige eeuw op een steenbakkerij.

Zeer geslaagd en de moeite waard voor lezers vanaf elf jaar.

Claire Christian - Een schitterende chaos

(Lemniscaat, 2018)

'Weet je wat de Japanners doen met gebroken servies?’ Robbie kijkt me aan. “Kintsukuroi” noemen ze dat. Ze vullen de barsten tussen de porseleinscherven op met goud. Brengen het terug in de oude staat, en toch is het nieuw. Ze vinden dat de barsten het mooier maken, waardevoller.’


Ava is kwaad op iedereen in de wereld sinds de zelfdoding van haar beste vriendin Kelly. Ze maakte zichzelf onmogelijk op school en - hoe geliefd ze ook is - het geduld van de mensen om haar heen raakt op. Ze voelt zich eigenlijk alleen prettig als ze bij de Magic Kebab werkt.

Gidion is Ava’s tegenpool: een in zichzelf gekeerde jongen, kind van twee moeders, die zich het liefst terugtrekt in zijn eigen wereld, omringd door zijn lp’s. Hij uit zich het best in zijn zelfgeschreven gedichten, poetryslam. Als hij zich tussen de mensen moet begeven is hij bang voor een paniekaanval. Niet voor niets loopt hij al jaren bij een psychiater. Na de zoveelste mislukte sollicitatiepogingen wordt hij bij Magic Kebab aangenomen als bordenwasser.

In dat louche restaurant groeit de sympathie, het wederzijds respect tussen Ava en Gideon. Er ontstaat een voor beiden onverwachte, bijzondere vriendschap waarin de twee elkaar aanvullen en versterken, accepteren dat ze zijn wie ze zijn zonder dat je jezelf helemaal hoeft weg te stoppen. Het helpt Ava bij de verwerking van de dood van Kelly en Gideon ontwikkelt gaandeweg steeds meer zelfvertrouwen.


Het verhaal is geschreven vanuit een wisselend perspectief. Beurtelings komen Ava en Gideon aan het woord. Deze twee hoofdpersonen worden behoorlijk goed uitgediept. Daarbij staan hun gedachten en gevoelens centraal en dat maakt dat ze ook echt gaan leven, dat je je als lezer prima kunt inleven in hun innerlijk.

Een fascinerende, authentieke geschiedenis van een talentvolle duizendpoot. Claire Christian blogt en maakt podcasts en theater. Ze is internationaal gevierd als toneelschrijfster en kreeg vijfsterrenrecensies voor haar regiedebuut. Christian won met haar manuscript de prestigieuze Australische ‘Tekst Prize’ – een aanzienlijk geldbedrag - en de zekerheid van uitgave van haar werk.

Zeer de moeite waard voor lezers van vijftien jaar en ouder.

Paul Mosier - Bestemming onbekend

(Lemniscaat, 2018)

Rider, bijna dertien jaar oud, heeft in haar nog jonge leven al veel ellende moeten doorstaan. Haar moeder ging zich te buiten aan het gebruik van drugs totdat ze levenloos in een openbaar toilet werd aangetroffen. Haar vader is onbekend en daarom heeft haar weinig empathische grootmoeder haar opgevoed. Maar nu is oma ook dood en dus heeft Jeugdzorg bepaald dat Rider verhuist naar een oudoom in Chicago, het enige nog in leven zijnde familielid. Het is een bejaarde man die ze nooit eerder heeft ontmoet. ‘Hij moet nog vijf jaar leven, anders beland ik in de pleegzorg.’ Deze grote onbekende woont in Chicago en om daar te komen wordt Rider in Californië op de trein gezet voor een dagenlange reis. Tijdens de reis wordt ze begeleid door een medewerkster van de spoorwegmaatschappij, Dorothea.

Rider heeft weinig bagage meegenomen: enkel een rugzak, wat geld voor eten voor onderweg – dat ze op de eerste dag al uitgeeft – en een doos met iets belangrijks erin. Hoe moet ze al die dagen doorkomen? En waar haalt ze iets te eten vandaan?

Gedurende de reis komt Rider erachter dat de trein een wereld op zich is, met bijzondere bewoners die ze gaandeweg beter leert kennen en met wie ze onderweg haar dertiende verjaardag viert.

‘De mensen aan tafel voelen als familie. Als ik mijn familie zelf kon kiezen zou hij precies zo zijn. Dit is het gevoel dat een familie elkaar zou moeten geven op verjaardagen. Geen ambulances, geen drama’s, geen teleurstellingen.
Pas na drie stukken taart en twee koppen koffie lukt het me de woorden dank je wel uit te brengen.
Ik ben nu een tiener. Maar dat is niet precies wat het is, maar ik denk dat het iets te maken heeft met deze trein.’

De oude Carlos, Neal van de snackbar, Bonzo, de padvinder die van gedichten houdt, en Dorothea, het zijn mensen om nooit te vergeten. Maar een treinreis is ook tijdelijk, dus Rider moet onvermijdelijk loslaten, zal van iedereen weer afscheid moeten nemen. De indruk die haar nieuwe vrienden achterlaten is echter onuitwisbaar.

Vlak voordat de trein op de plaats van bestemming aankomt, wordt duidelijk wat de inhoud van de doos is die Rider koestert. Het is de as van haar moeder die ze verstrooit in het bijzijn van Dorothea en Neal in een bos in de nabijheid van het spoor. Hiermee begraaft ze haar woelige verleden en richt ze zich op een vooralsnog ongewisse toekomst.

Bestemming onbekend is een geweldige jeugdroman die uitblinkt door de constructie, stijl en de prachtige personages, mensen die als vanzelf loskomen van het papier en echt voor je gaan leven, mensen om van te houden. Een voortreffelijke, onvergetelijke geschiedenis over afscheid nemen en een mogelijk nieuw begin, een verhaal dat zelfs de meest nuchtere lezer beslist niet onberoerd laat.

Alles klopt in dit meeslepend verhaal dat, om aan te sluiten bij de plaats van handeling, ook nog eens leest als een trein. Complimenten verder voor de prachtige vormgeving door de Japanse illustrator Ryo Takemasa.

Wat mij betreft nu al een van de mooiste boeken van 2018.

Caja Cazemier & Martine Letterie, Made by Indira

(Ploegsma, 2018)

In Made by Indira lezen we beurtelings de belevenissen van de Nederlandse Terra en de Indiase Indira. De meisjes zijn in alles tegenpolen. Terra houdt van shoppen. Al haar geld gaat op aan nieuwe kleding en als ze die goedkoop kan scoren zoals bij de Fourmark (een subtiele verwijzing naar de Primark?) dan is dat natuurlijk helemaal top!

Indira heeft geen cent te makke en al helemaal geen tijd om te winkelen. Zij is in haar geboorteland India geronseld om in een spinnerij te gaan werken. Ze heeft goede hoop om zo de schulden van haar familie af te kunnen lossen. Maar de mooie beloften van de fabriek blijken allemaal leugens te zijn geweest.
Bij een reis naar India ontdekt Terra dat er een heel verhaal zit achter de kleren die ze koopt. Een verhaal dat niet echt mooi is.


Cazemier en Letterie vonden elkaar vaker bij het schrijven van een boek. Zo verschenen van dit schrijversduo eerder de dubbelportretten Familiegeheim (Ploegsma, 2011) en Keerzijde (Ploegsma, 2014), verhalen waarvoor ze samen de inhoud bedachten en die ze vervolgens beurtelings schreven vanuit een wisselend perspectief. Cazemier schreef over het heden, Letterie nam de historische gebeurtenissen voor haar rekening.
In het voorjaar van 2017 reisden de dames, inmiddels behoorlijk op elkaar ingespeeld, dankzij een reisbeurs van het Nederlands Letterenfonds naar India om op locatie research te doen voor hun nieuwe project over kinderarbeid in de kledingindustrie.

Made by Indira is een aanklacht tegen de kinderarbeid en de uitbuiting van werknemers in de kledingindustrie, zoals die tot op de dag van vandaag plaatsvindt in landen als India. Het verhaal wil jonge mensen aan het denken zetten, hen bewust maken van de prijs die wordt betaald door meisjes als Indira op het moment dat wij voor weinig geld hier in het westen een kledingstuk kopen.

Zonder al te belerend over te komen schetsen de auteurs een treffend beeld van de misstanden in de Indiase kledingindustrie, een systeem dat in stand wordt gehouden zolang wij ons laten verleiden tot de aankoop van goedkoop textiel. Maar er gloort hoop aan de horizon voor meisjes als Indira, mede dankzij de inzet van organisaties als Save en Mondiaal FNV.

Cazemier en Letterie zijn ervaren schrijvers. Vooral Cazemier was de afgelopen jaren buitengewoon productief. Haar boeken vielen in de smaak bij de lezers van de Jonge Jury  en ze werd dan ook meerdere malen genomineerd. Tien jaar geleden (2008) won ze de hoofdprijs met Vamp (Ploegsma, 2006).

Made by Indira is weer zo’n typisch Jonge Jury-boek dat makkelijk leest, heel geschikt ook voor de minder ervaren lezers in de onderbouw. Maar wel een verhaal met een boodschap.

Hayley Barker - Showstopper

(De Fontein, 2018)

Uitgeverij De Fontein lijkt goud in handen te hebben met de uitgave van Showstopper, het debuut van de Britse Hayley Barker. Barker was achttien jaar lang docente Engels op een middelbare school en ze schreef een beklemmende dystopie, een verhaal dat je vanaf de eerste bladzijde bij de strot grijpt en je vervolgens meer dan vierhonderd pagina’s lang in een aangename wurggreep houdt.

Strijd op leven en dood
Engeland wordt geregeerd door de Zuiveren, de heersende klasse. Deze elite bestaat enkel en alleen uit autochtone landgenoten. Iedereen die niet zuiver Engels is, is allang verbannen naar de sloppenwijken. Deze zogeheten Droesems worden in toenemende mate beperkt in hun vrijheden en zij leven een armoedig, triest bestaan. Hoshiko is een Droesem en zij is als trapezeartieste de absolute sterattractie van het gevaarlijkste circus van Engeland, een circus dat geleid wordt door de wrede Silvio Sabatini. Ter vermaak van de Zuiveren treedt Hoshiko op samen met de kinderen van andere minderheden. De voorstellingen zijn bepaald niet ongevaarlijk. Zo ontbreekt er een vangnet bij de act van Hoshiko, dit tot groot vermaak van het publiek. Er vallen geregeld slachtoffers gedurende de shows en de autochtone elite smult. Hoe meer doden, hoe beter. En anders helpt het publiek wel een handje. Zelden bereikt dan ook een lid van het Droesemcircus de volwassen leeftijd.

Wanneer Ben, de zoon van een machtig minister, de voorstelling bezoekt, wordt hij op slag verliefd op Hoshiko. Hij is vastbesloten haar te redden uit het circus. Dat is natuurlijk niet eenvoudig. En daarbij komt: heeft Ben de moed het systeem aan te klagen dat zijn moeder als overheidsdienaar in stand houdt? Een moeder die vastbesloten is het Droesemprobleem, mocht zij het leiderschap krijgen van haar partij, voor eens en voor altijd op te lossen?


Showstopper is meer dan enkel en alleen een spannend verhaal. De schrijfster maakt met deze Young Adult een duidelijk statement tegen de toenemende ontwrichting van onze moderne samenleving als gevolg van angst, haat en geweld jegens minderheden, vreemdelingenhaat niet alleen in haar geboorteland Engeland.

Bij het schrijven van het boek heeft de auteur zich duidelijk laten inspireren door de wreedheden die men destijds beging met slaven in het circus ten tijde van het Romeinse rijk.
De hoofdstukken zijn beurtelings geschreven vanuit het perspectief van Hoshiko en Ben en dat maakt dat je als lezer uitstekend mee kunt leven met deze twee belangrijkste personages, verhaalfiguren die door de schrijfster - het moet gezegd - met al hun emoties en onzekerheden authentiek en knap zijn neergezet.  De geschiedenis biedt meer dan voldoende aanknopingspunten tot bezinning en een levendige discussie in de klas over racisme en discriminatie ligt voor de hand.

Showstopper is het eerste deel in een tweeluik waarvan we nu al gevoeglijk kunnen aannemen dat het een absolute hit wordt, mede dankzij de zorgvuldig geregisseerde en uitgekiende publiciteitscampagne van Uitgeverij De Fontein. Het is wel duidelijk: een verfilming zal zeker niet lang op zich laten wachten!

Klik hier voor de Engelse boektrailer.